Hướng Dẫn Ủ Cỏ Voi Chua Nuôi Bò Dự Trữ Thức Ăn Tối Ưu Mùa Khô

Chào bà con mình nhé! Gặt rất vui được đồng hành cùng bà con trong việc tìm những cách chăn nuôi hiệu quả mà không tốn kém.

Vào mùa khô, cỏ ngoài đồng héo úa, rơm rạ khô khốc, nhìn đàn bò gầy đi mà xót ruột đúng không bà con? Trong khi đó, mùa mưa cỏ voi lại mọc nhanh tới mức cắt không kịp, để già thì bò chê, bỏ thì phí. Hôm nay Gặt hướng dẫn bà con một “tuyệt chiêu” để biến cỏ voi tươi thành món “đặc sản” chua ngọt, giàu dinh dưỡng và trữ được cả nửa năm cho bò ăn dần. Đó chính là phương pháp ủ cỏ voi chua.

Vì sao nên ủ cỏ voi chua cho bò?

Cỏ voi là loại cỏ thân cao, năng suất lớn, được trồng phổ biến ở nhiều vùng nuôi bò nước ta. Nhược điểm của nó là ra rộ theo mùa: mùa mưa thừa, mùa khô thiếu. Ủ chua chính là cách “cất” phần cỏ thừa lại cho lúc thiếu.

Nguyên lý rất đơn giản. Khi cỏ được nén chặt trong môi trường kín, không có không khí, các vi khuẩn có lợi sẽ lên men đường trong cỏ thành axit lactic. Axit này làm cỏ chua lại, giống như khi bà con muối dưa cải. Môi trường chua và kín khiến nấm mốc, vi khuẩn gây thối không phát triển được, nhờ vậy cỏ giữ được lâu mà không hỏng.

Lợi ích bà con thấy rõ nhất:

• Có thức ăn xanh quanh năm: mùa khô vẫn có cỏ mềm, mọng cho bò, không phải chạy đi mua rơm đắt đỏ.
• Tận dụng hết cỏ dư thừa: cỏ cắt đúng lứa không bị già, gốc cỏ đâm chồi lại đều hơn.
• Bò ăn ngon miệng: cỏ ủ có mùi thơm chua nhẹ, bò thích ăn, hệ tiêu hóa tốt hơn.
• Đỡ công cắt cỏ hằng ngày: chỉ cần mở túi, lấy ra cho ăn, rất hợp với gia đình ít người làm.

Chuẩn bị nguyên liệu ủ cỏ voi chua (tính cho 100 kg cỏ)

Để có một mẻ cỏ ủ chất lượng, bà con chuẩn bị đủ các thứ sau. Muốn ủ nhiều hơn thì cứ nhân theo tỷ lệ.

Ngoài ra bà con nên có sẵn dao hoặc máy băm, tấm bạt để trộn, dây buộc và vật nặng để nén. Nếu nuôi nhiều bò, một chiếc máy băm sẽ đỡ công rất nhiều; bà con có thể xem thêm bài bí quyết chọn mua máy băm cỏ đa năng cho hộ nuôi bò.

Chọn túi ủ hay hố ủ?

Túi nilon hợp với hộ nuôi ít bò: dễ làm, dễ di chuyển, mở túi nào dùng túi đó nên cỏ còn lại không bị hở khí. Bà con nên dùng túi dày, có thể lồng hai lớp để chống thủng. Hố ủ hợp với hộ nuôi nhiều: chứa được lượng lớn, nhưng phải chọn chỗ đất cao, không đọng nước, thành và đáy lót nilon hoặc xây gạch, có mái che hoặc bạt phủ kín.

4 bước ủ cỏ voi chua “chuẩn chuyên gia”

Bước 1: Sơ chế cỏ

Bà con đem cỏ voi đi băm nhỏ khoảng 3–5 cm. Cỏ băm càng nhỏ thì khi nén càng chặt, càng ít không khí, cỏ càng ít bị hỏng. Sau đó phơi héo cỏ sao cho độ ẩm còn khoảng 65–70%.

Cách thử độ ẩm rất dễ: bà con nắm một nắm cỏ thật chặt, thấy tay hơi ẩm nhưng không có nước nhỏ ra là “đạt chuẩn”. Nếu bóp ra nước, cỏ còn quá ướt, cần phơi thêm; nếu cỏ khô xác, bung ra ngay khi thả tay thì đã quá khô, khó nén và dễ mốc.

Bước 2: Trộn nguyên liệu

Trải cỏ đã băm lên tấm bạt sạch, rắc đều cám gạo (hoặc bột ngô) và muối hạt lên rồi đảo cho thật đều. Bà con nên rắc từng lớp mỏng và đảo nhiều lần, tránh chỗ nhiều cám chỗ không có, vì như vậy mẻ ủ sẽ lên men không đều.

Bước 3: Vào men (đóng bao, nén chặt)

Cho cỏ vào túi nilon hoặc hố ủ. Cứ cho một lớp dày khoảng 15–20 cm thì bà con dùng chân hoặc vật nặng nén thật chặt rồi mới cho lớp tiếp theo. Lưu ý: càng chặt càng tốt, vì không khí còn sót lại sẽ làm cỏ bị mốc, thối. Với hố ủ lớn, bà con chú ý nén kỹ ở các góc và sát thành hố, đó là nơi hay bị hở nhất.

Bước 4: Buộc kín và bảo quản

Sau khi nén đầy, bà con ép hết không khí ở miệng túi rồi buộc thật kỹ, hoặc phủ bạt che kín hố ủ, chèn đất hay vật nặng lên mép bạt. Tuyệt đối không để nước mưa lọt vào. Túi ủ nên xếp ở nơi khô ráo, có mái che, tránh nắng chiếu trực tiếp và đề phòng chuột cắn thủng. Thỉnh thoảng bà con đi kiểm tra, thấy túi thủng thì dán ngay bằng băng keo.

Cách nhận biết cỏ ủ đạt hay hỏng

Sau khoảng 3–4 tuần là bà con có thể mở ra cho bò ăn. Trước khi cho ăn, bà con nhìn và ngửi để đánh giá chất lượng:

Nếu chỉ một lớp mỏng sát miệng túi bị mốc mà phần bên trong vẫn thơm, bà con bỏ phần mốc đi, phần tốt vẫn dùng được. Còn cả túi đã đen, thối thì đừng tiếc, bò ăn vào dễ bị rối loạn tiêu hóa.

Cho bò ăn cỏ voi ủ chua thế nào cho đúng?

• Tập cho bò quen dần: những ngày đầu cho ăn ít, trộn chung với cỏ tươi hoặc rơm, rồi tăng dần để bò quen mùi chua.
• Lấy đến đâu, đóng kín đến đó: mỗi lần lấy cỏ xong phải buộc hoặc phủ kín lại ngay, vì cỏ ủ gặp không khí lâu sẽ nhanh hỏng.
• Không thay hẳn toàn bộ khẩu phần: cỏ ủ là thức ăn thô xanh, bà con vẫn cần cho bò ăn thêm rơm khô, thức ăn tinh và nước sạch đầy đủ.
• Kết hợp phụ phẩm rẻ tiền: có thể bổ sung thêm phụ phẩm như bã đậu nành để tối ưu chi phí thức ăn.

Với bò đang vỗ béo, bà con nên tính khẩu phần cân đối giữa thức ăn thô và tinh; tham khảo thêm bài khẩu phần ăn chuẩn cho bò thịt vỗ béo. Cỏ ủ không thay được việc chăm sóc sức khỏe, nên bà con vẫn cần giữ chuồng khô ráo và phòng bệnh cho bò đúng lịch.

Những lỗi hay gặp khi ủ cỏ voi chua

• Cỏ quá ướt: không phơi héo, cỏ chảy nước, dễ thối nhũn và có mùi hôi.
• Nén không chặt: còn nhiều không khí nên cỏ bị mốc, nhất là ở các góc túi, góc hố.
• Túi thủng, buộc hở: không khí và nước mưa lọt vào làm hỏng cả mẻ.
• Cắt cỏ quá già: thân xơ cứng, khó nén, bò ăn bỏ thừa nhiều.
• Mở ra dùng quá sớm: chưa đủ 3–4 tuần cỏ chưa lên men xong, chất lượng kém.

Hỏi đáp về ủ cỏ voi chua

Phương pháp ủ cỏ voi chua không chỉ giúp bà con tận dụng tối đa nguồn cỏ voi lúc dư thừa mà còn giúp hệ tiêu hóa của bò tốt hơn, bò ăn ngon miệng và tăng trưởng đều ngay cả trong những ngày nắng hạn gay gắt nhất. Bà con ủ thử một vài túi trước để quen tay, rồi hẵng làm số lượng lớn. Chúc bà con có một mùa chăn nuôi bội thu!

Gặt – Đồng hành cùng nhà nông.