Cách Làm Đệm Lót Sinh Học Nuôi Gà Khử Mùi Hôi Tuyệt Đối

Chào bà con chăn nuôi! Gặt rất vui được đồng hành cùng bà con tìm những giải pháp chăn nuôi hiện đại, tiết kiệm mà lại sạch sẽ.

Hôm nay chúng ta nói về một “cứu cánh” cho những ai đang đau đầu vì mùi hôi chuồng gà: đệm lót sinh học. Nắm đúng cách làm đệm lót sinh học, bà con sẽ thấy nuôi gà nhàn tênh, chuồng lúc nào cũng khô ráo, và đặc biệt không còn mùi hôi khó chịu ảnh hưởng tới xóm giềng. Bài viết này Gặt giữ nguyên những bước cốt lõi đã chia sẻ trước đây và bổ sung thêm phần giải thích, cách xử lý sự cố và kinh nghiệm thực tế để bà con làm một lần là thành.

Đệm lót sinh học là gì, vì sao khử được mùi hôi?

Nuôi gà sợ nhất là mùi amoniac (mùi khai) bốc lên. Khí này sinh ra khi phân và nước tiểu của gà bị phân hủy trong điều kiện ẩm, bí. Amoniac là chất khí có mùi hắc, gây kích ứng mắt và đường hô hấp. Nó vừa hại phổi gà, làm gà dễ mắc bệnh hô hấp, vừa làm người nuôi mệt mỏi mỗi khi vào chuồng.

Đệm lót sinh học thực chất là dùng các “vi khuẩn có lợi” để ăn chất thải của gà ngay khi chúng vừa thải ra. Lớp chất độn như trấu, mùn cưa là “nhà ở” cho vi sinh vật. Men vi sinh là “dân cư”. Còn phân gà chính là “thức ăn” của chúng. Khi vi sinh vật có lợi chiếm ưu thế, chất thải được phân giải nhanh, ít sinh khí độc, nền chuồng luôn khô và không có mùi nồng.

Nói nôm na, thay vì ngày nào cũng phải dọn phân, bà con nhờ “đội quân tí hon” dọn giúp. Việc của mình chỉ là giữ cho nhà của chúng luôn khô ráo, thoáng khí và không quá tải.

Lợi ích khi nuôi gà trên đệm lót sinh học

• Giảm mùi hôi rõ rệt: chất thải được phân giải tại chỗ, chuồng hết mùi khai, hàng xóm không còn phàn nàn.
• Tiết kiệm công dọn chuồng: không phải xịt rửa, dọn phân hằng ngày. Một người có thể trông được đàn đông hơn.
• Tiết kiệm nước: chuồng không cần rửa nền, rất hợp với vùng khan hiếm nước.
• Gà khỏe hơn: nền khô, ít khí độc nên gà ít bị bệnh hô hấp và bệnh đường ruột hơn. Gà được bới, cào trên nền tơi xốp nên cũng bớt stress.
• Có thêm phân bón: hết lứa, đệm lót cũ là nguồn phân hữu cơ tốt để ủ bón cho cây trồng.

Làm đệm lót sinh học không hề khó, chi phí lại rẻ hơn nhiều so với việc phải dọn phân mỗi ngày hay mua thuốc chữa bệnh hô hấp cho gà.

Bước 1: Chuẩn bị nguyên liệu làm đệm lót sinh học

Để làm cho khoảng 20–30 mét vuông chuồng trại, bà con cần chuẩn bị:

Vì sao trấu và mùn cưa lại hợp? Trấu xốp, rời hạt nên giữ thoáng khí rất tốt. Mùn cưa hút ẩm mạnh, giúp nền nhanh khô. Theo cách làm đệm lót sinh học này, trộn hai thứ với nhau, bà con được một lớp nền vừa thoáng vừa hút ẩm, đúng thứ vi sinh vật có lợi cần. Nếu ở vùng khó kiếm mùn cưa, dùng trấu riêng vẫn được, chỉ cần chú ý đảo xới thường xuyên hơn.

Bước 2: Chuẩn bị nền chuồng trước khi rải đệm

Trước khi rải chất độn, bà con nên làm kỹ phần nền, vì đệm lót có tốt đến đâu mà nền chuồng ẩm, đọng nước thì cũng hỏng:

• Dọn sạch phân cũ, rác, quét kỹ nền chuồng. Để nền khô ráo vài ngày trước khi làm.
• Nền nên cao hơn mặt đất xung quanh, có rãnh thoát nước mưa bên ngoài để nước không thấm ngược vào.
• Kiểm tra mái, vách: chỗ nào dột, hắt mưa thì sửa trước. Đây là nguyên nhân hàng đầu làm đệm lót bị ướt.
• Chuồng cần thông thoáng, có rèm che chắn gió lùa vào mùa lạnh nhưng vẫn thoát được hơi ẩm ở phía trên.

Bước 3: Các bước làm đệm lót sinh học (cách rắc khô)

Trong các cách làm đệm lót sinh học, cách rắc khô là dễ nhất và hiệu quả nhất cho bà con:

1. Rải chất độn: rải lớp trấu/mùn cưa dày khoảng 10–15 cm lên nền chuồng. Cho gà vào nuôi khoảng 2–3 ngày để gà dẫm cho phẳng và có chút hơi ẩm từ chất thải.
2. Trộn men: trộn đều 1 kg men vi sinh với 2 kg cám gạo hoặc bột bắp.
3. Rắc men: rắc đều hỗn hợp vừa trộn lên khắp bề mặt đệm lót, chú ý góc chuồng và khu vực quanh máng ăn.
4. Khỏa nhẹ: dùng cào hoặc tay khỏa nhẹ cho men thấm xuống lớp dưới một chút, không cần quá sâu.

Vì sao phải cho gà ở 2–3 ngày rồi mới rắc men? Vì vi sinh vật cần một chút ẩm và chất thải để “bám rễ”. Rắc men lên lớp trấu hoàn toàn khô thì men khó phát triển. Sau khi rắc vài ngày, bà con sẽ thấy mùi chuồng dịu hẳn, lớp đệm phía dưới hơi ấm lên khi sờ vào. Đó là dấu hiệu vi sinh vật đang làm việc.

Với gà con mới nở, bà con nên kết hợp đệm lót với quây úm và giữ ấm thật tốt. Phần này Gặt đã viết kỹ trong bài hướng dẫn úm gà con mùa lạnh đạt tỷ lệ sống 99%, bà con tham khảo thêm nhé.

Bước 4: Cách bảo trì để đệm lót “sống” lâu

Đệm lót này có thể dùng được từ vài tháng đến cả năm nếu bà con lưu ý mấy điều sau:

• Giữ khô ráo: tuyệt đối không để nước mưa hay nước từ máng uống làm ướt sũng đệm lót. Nếu bị ướt, phải hốt bỏ phần ướt và thay bằng trấu mới kèm men.
• Độ tơi xốp: thỉnh thoảng thấy đệm lót bị nén chặt, bà con dùng cào đảo nhẹ cho thoáng khí để vi sinh vật hoạt động tốt hơn.
• Mật độ nuôi: đừng nuôi quá dày. Gà thải ra quá nhiều, vi sinh vật sẽ “ăn” không kịp, dẫn đến mùi hôi.
• Đặt máng uống hợp lý: dùng máng uống loại ít rơi vãi, treo đúng tầm cổ gà, kê khay hoặc đổi chỗ máng định kỳ để nước không đọng một chỗ.
• Bù men khi cần: khi thấy mùi khai quay lại hoặc vừa thay một mảng trấu mới, rắc bổ sung một ít men trộn cám ở khu vực đó.

Mẹo kiểm tra độ ẩm đơn giản: bốc một nắm đệm lót, bóp chặt rồi thả ra. Nếu nắm đệm rời ra ngay là khô quá; nếu vón cục, rỉ nước là ướt quá; nếu hơi kết lại rồi tơi dần là vừa đẹp. Khu vực dưới máng uống và góc chuồng là nơi hay ướt nhất, bà con nên kiểm tra ở đó trước.

Những lỗi thường gặp và cách khắc phục

Nếu đàn gà có dấu hiệu bệnh như ủ rũ, khó thở, đi phân bất thường, bà con đừng chỉ đổ lỗi cho đệm lót. Hãy tách riêng gà bệnh và hỏi cán bộ thú y địa phương. Tham khảo thêm bài cách điều trị bệnh tụ huyết trùng ở gà để nhận biết sớm một bệnh nguy hiểm thường gặp.

Hết lứa, đệm lót cũ xử lý thế nào?

Khi xuất bán hết đàn, bà con có hai cách. Nếu đệm còn tốt, khô tơi, không có dịch bệnh trong lứa vừa rồi, có thể hốt bớt lớp trên, bù thêm trấu mới và men để nuôi tiếp. Nếu đệm đã quá cũ hoặc đàn gà từng bị bệnh, nên hốt bỏ toàn bộ, vệ sinh, để trống chuồng một thời gian rồi làm đệm mới.

Đệm lót cũ là hỗn hợp trấu, mùn cưa và phân gà đã phân giải một phần, rất hợp để ủ thành phân bón hữu cơ cho rau màu, cây ăn trái. Bà con có thể ủ tiếp cho hoai hẳn theo cách trong bài tự ủ phân bón từ rác thải hữu cơ bằng chế phẩm Trichoderma. Vậy là chuồng sạch mà vườn lại có thêm phân, một công đôi việc.

Nuôi gà trên đệm lót sinh học cũng nên đi kèm khẩu phần ăn hợp lý để gà tiêu hóa tốt, phân ít mùi hơn. Bà con có thể xem thêm công thức trộn thức ăn cho gà thả vườn trên Gặt.

Hỏi đáp về cách làm đệm lót sinh học

Cách làm đệm lót sinh học không hề khó, chỉ cần nhớ ba chữ: khô – tơi – thoáng. Chúc bà con có một đàn gà khỏe mạnh, chuồng trại sạch bóng mùi hôi và đạt kinh tế cao nhé!

Gặt – Đồng hành cùng nhà nông.