Công Thức Trộn Thức Ăn Cho Gà Thả Vườn Mau Lớn, Lông Mượt, Thịt Săn Chắc

Chào bà con nông dân! Qua thời gian đồng hành cùng nhiều trang trại gà thả vườn, Gặt nhận thấy một sai lầm rất phổ biến: bà con chỉ cho gà ăn ngô (bắp) hoặc lúa đơn thuần. Cách này rẻ thật, nhưng gà chậm lớn, lông xơ xác và tỷ lệ mỡ cao, thịt bở, bán không được giá.

Để gà có thịt săn chắc, lông mượt và đạt cân nhanh, chúng ta cần một công thức phối trộn thức ăn cho gà thả vườn “chuẩn chỉnh”: vừa tận dụng nông sản sẵn có trong nhà, vừa đủ dinh dưỡng. Bài này Gặt chia sẻ trọn bộ cách làm, từ nguyên tắc, công thức 100kg, cách ủ men đến cách chia theo giai đoạn.

Vì sao thức ăn cho gà thả vườn không thể chỉ có ngô, lúa?

Ngô và lúa chủ yếu là chất bột đường. Chúng cho gà năng lượng để đi lại, nhưng lại thiếu đạm, thiếu khoáng và vitamin. Gà thả vườn vận động nhiều hơn gà nuôi nhốt, cơ bắp làm việc liên tục, nên nhu cầu đạm để tạo thịt cao hơn hẳn.

Khi khẩu phần chỉ có tinh bột, phần năng lượng dư sẽ tích thành mỡ. Gà nhìn thì béo nhưng thịt nhão, lông xỉn màu, hay mổ lông nhau vì thiếu chất. Đàn gà cũng lớn không đều: con khỏe giành ăn thì lớn, con yếu còi dần.

Vì vậy, thức ăn cho gà thả vườn cần cân đối: ngoài tinh bột phải bổ sung đạm (để tạo cơ, thịt) và khoáng chất, vitamin (để lông bóng mượt, xương chắc khỏe). Phần thức ăn gà tự kiếm ngoài vườn như cỏ, sâu, giun chỉ là phần bổ sung, không thay được khẩu phần chính.

Nguyên tắc vàng khi phối trộn thức ăn cho gà thả vườn

Trước khi cân đong, bà con nhớ mấy nguyên tắc sau. Làm đúng nguyên tắc thì dù thay nguyên liệu theo mùa, đàn gà vẫn lớn đều.

• Đủ nhóm chất: mỗi mẻ trộn phải có tinh bột, đạm, chất xơ – vitamin và khoáng. Thiếu một nhóm là gà “kêu” ngay qua bộ lông và tốc độ lớn.
• Nguyên liệu sạch: không dùng cám, ngô bị mốc, vón cục, có mùi hôi. Nấm mốc là thủ phạm gây tiêu chảy, gà chết rải rác mà khó tìm nguyên nhân.
• Thay đổi từ từ: khi đổi công thức, trộn dần thức ăn mới với thức ăn cũ trong vài ngày để đường ruột gà kịp thích nghi.
• Theo giai đoạn: gà con, gà dò và gà sắp xuất bán có nhu cầu khác nhau, không dùng một công thức suốt cả lứa.
• Tận dụng tại chỗ: cám gạo, ngô, rau, thân chuối, bèo, trùn quế nhà làm được thì càng giảm chi phí.

Công thức trộn thức ăn cho gà thả vườn (tính cho 100kg)

Đây là công thức tham khảo mà nhiều hộ nuôi đang áp dụng. Bà con có thể điều chỉnh theo nguyên liệu sẵn có ở địa phương, miễn giữ đúng tỷ lệ các nhóm chất.

Bà con lưu ý: các nguyên liệu chính cộng lại khoảng 87–92kg, phần còn lại bù bằng ngô hoặc lúa nghiền để đủ 100kg. Nếu dùng bột cá thì chọn loại khô, thơm, không mặn quá, vì muối đã có trong phần phụ gia.

Thay thế nguyên liệu khi thiếu

Không phải lúc nào nhà cũng có đủ bột cá. Bà con có thể dùng bột đậu nành, hoặc bã đậu nành tươi đã nấu chín. Cách tận dụng bã đậu để giảm chi phí Gặt đã hướng dẫn kỹ trong bài sử dụng bã đậu nành tối ưu chi phí thức ăn. Rau xanh thì linh hoạt theo mùa: mùa mưa nhiều bèo, rau muống; mùa khô dùng thân chuối, lá rau lang.

Với nguồn tinh bột, cám gạo có thể thay một phần bằng ngô, khoai mì (sắn) đã phơi khô, nghiền nhỏ. Sắn tươi bà con không nên cho ăn sống vì có thể gây ngộ độc; phải phơi khô hoặc nấu chín kỹ.

Cách làm thức ăn cho gà thả vườn để đạt hiệu quả cao nhất

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

Bà con nên nghiền nhỏ ngô và lúa để gà dễ tiêu hóa hơn. Rau xanh, thân chuối cần băm thật nhỏ để khi trộn không bị vón cục và gà không bới chọn. Bột cá, bột đậu nành nên rây qua để loại bỏ cục cứng, sạn.

Bước 2: Ủ men vi sinh (bí quyết giúp gà khỏe)

Thay vì trộn xong cho ăn ngay, bà con nên dùng phương pháp ủ chín bằng men vi sinh. Trộn đều cám, bột bắp với men và một chút nước sao cho độ ẩm khoảng 40%. Cách thử nhanh: nắm chặt một nắm trong tay, thấy ẩm nhưng không rỉ nước, buông ra thì tơi là được.

Sau đó cho vào bao hoặc thùng kín, ủ từ 24–48 giờ. Thức ăn ủ đạt sẽ có mùi thơm nhẹ, chua dịu như mùi cơm rượu. Nếu có mùi thối, mốc xanh đen thì phải bỏ, không tiếc mà cho gà ăn.

Lợi ích: thức ăn cho gà thả vườn sau khi ủ kích thích gà ăn ngon miệng, giúp gà hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn và hạn chế bệnh đường ruột. Đây cũng là cách giúp chuồng ít mùi hôi, nhất là khi kết hợp đệm lót sinh học nuôi gà.

Bước 3: Trộn rau và phụ gia

Rau xanh băm nên trộn vào ngay trước bữa ăn, không ủ chung lâu vì rau dễ úng, nhanh hỏng. Vỏ sò xay và muối trộn thật đều vào phần cám, tránh chỗ đậm chỗ nhạt khiến gà ăn phải quá nhiều muối.

Bước 4: Bổ sung đạm tươi

Nếu có điều kiện, bà con hãy bổ sung thêm trùn quế, sâu canxi hoặc các loại ốc băm nhỏ, đã luộc chín. Đây là “mồi ngon” giúp gà thả vườn có bộ lông cực kỳ bóng mượt và thịt thơm ngon đặc trưng. Nhộng ruồi lính đen cũng là nguồn đạm rất tốt, bà con tham khảo bài nuôi ruồi lính đen lấy nhộng cho gia cầm để tự sản xuất tại nhà.

Điều chỉnh thức ăn cho gà thả vườn theo từng giai đoạn

Cùng một công thức nền, bà con chỉ cần tăng giảm nhóm đạm và tinh bột theo tuổi gà là đàn lớn đều.

• Gà con (dưới 2 tháng): cần hàm lượng đạm cao hơn để phát triển khung xương và bộ lông. Giai đoạn đầu nên dùng cám công nghiệp dành cho gà con, sau đó trộn dần thức ăn tự phối. Khâu này đi liền với kỹ thuật úm gà con, úm tốt thì gà mới ăn khỏe.
• Gà dò (từ 2 tháng đến trước xuất bán): dùng công thức 100kg ở trên, kết hợp thả vườn cho gà vận động, săn chắc thịt.
• Gà sắp xuất bán (vỗ béo): tăng thêm tỷ lệ tinh bột như ngô, lúa để gà đạt cân, da vàng đẹp, nhưng vẫn giữ phần đạm để thịt không bở.

Mỗi lần đổi giai đoạn, bà con chuyển dần trong vài ngày, đừng đổi đột ngột cả khẩu phần.

Lưu ý quan trọng khi cho gà ăn

• Nước sạch: luôn đảm bảo máng uống sạch sẽ. Gà có thể nhịn ăn một buổi nhưng không thể thiếu nước.
• Chia bữa: cho ăn vào sáng sớm trước khi thả vườn và chiều tối khi gà về chuồng. Buổi chiều có thể cho ăn nhiều hơn để gà no qua đêm.
• Lượng vừa đủ: trộn đủ ăn trong ngày, không để thức ăn ướt tồn qua nhiều bữa trong máng, dễ chua hỏng.
• Vệ sinh máng: rửa máng ăn, máng uống định kỳ, phơi nắng cho khô.
• Bảo quản nguyên liệu: cám, ngô, bột cá để nơi khô ráo, kê cao khỏi mặt đất, tránh chuột và ẩm mốc.
• Theo dõi sức khỏe: gà bỏ ăn, ủ rũ, phân lạ cần tách riêng theo dõi; thức ăn tốt không thay được vắc xin và vệ sinh chuồng.

Tự trộn thức ăn cho gà thả vườn có lợi gì?

Việc tự trộn thức ăn không chỉ giúp bà con tiết kiệm khoảng 15–20% chi phí so với mua hoàn toàn cám công nghiệp, mà còn chủ động kiểm soát được chất lượng thịt. Bà con biết rõ gà mình ăn gì, không lo chất cấm hay chất tạo màu.

Một đàn gà “mã đẹp”, lông mượt, thịt chắc sẽ giúp bà con bán được giá cao và dễ tìm đầu ra hơn. Thương lái và khách mua lẻ đều chuộng gà ăn thức ăn tự nhiên, nuôi thả vườn. Muốn tìm hiểu thêm về đặc điểm các giống gà nội, bà con có thể đọc thêm bài Gà ta trên Wikipedia.

Chúc bà con có những lứa gà thắng lợi!

Gặt – Đồng hành cùng nhà nông.