Cách Loại Bỏ Gỉ Sét Trên Dụng Cụ Làm Vườn Cực Nhanh Chóng Bằng Giấm Trắng

Chào bà con mình nhé! Cuối mùa vụ, dọn lại góc kho, chắc nhà nào cũng có vài cây cuốc, cái xẻng, chiếc kéo cắt cành phủ một lớp gỉ màu nâu đỏ. Bỏ đi thì tiếc, mua mới thì tốn, mà để nguyên thì vừa nặng tay, vừa cùn, cắt cành còn làm dập vỏ cây. Hôm nay Gặt chỉ bà con cách loại bỏ gỉ sét trên dụng cụ làm vườn thật nhanh bằng giấm trắng, thứ có sẵn trong chạn bếp của hầu hết mọi gia đình.

Cách này không cần máy móc, không cần hóa chất mạnh, làm một buổi chiều là cả bộ đồ nghề sáng lại. Quan trọng hơn, nếu bà con làm đúng và bảo quản đúng, dụng cụ còn bền thêm được nhiều năm nữa.

Vì sao dụng cụ làm vườn hay bị gỉ sét?

Gỉ sét là lớp oxit sắt hình thành khi sắt hoặc thép tiếp xúc lâu với nước và không khí. Bà con có thể đọc thêm về hiện tượng này trên trang Gỉ sét – Wikipedia tiếng Việt. Với dụng cụ làm vườn, có mấy nguyên nhân chính khiến gỉ xuất hiện nhanh:

• Dính đất ướt: làm xong để nguyên lớp đất bám trên lưỡi cuốc, lưỡi xẻng. Đất giữ ẩm rất lâu, kim loại bên dưới gỉ dần.
• Nhựa cây và phân bón: kéo cắt cành dính nhựa, bay xới dính phân hóa học. Muối trong phân bón làm kim loại ăn mòn nhanh hơn nhiều.
• Cất nơi ẩm thấp: dựng dụng cụ ở góc vườn, gầm cầu thang, nhà kho dột hoặc gần chuồng trại có hơi ẩm.
• Khí hậu nồm, mưa nhiều: miền Bắc mùa nồm, miền Nam mùa mưa, độ ẩm không khí cao, chỉ vài tuần là lưỡi kéo đã lấm tấm vết nâu.

Gỉ sét không chỉ làm dụng cụ xấu đi. Lưỡi kéo gỉ cắt không ngọt, làm dập, xơ vết cắt, tạo cửa ngõ cho nấm bệnh xâm nhập vào cành cây. Lưỡi cuốc gỉ nặng tay, đất bám nhiều hơn, làm lâu mỏi lưng. Gỉ ăn sâu còn làm mỏng, giòn kim loại, đến lúc cuốc mạnh thì gãy, rất nguy hiểm.

Vì sao giấm trắng loại bỏ gỉ sét được?

Giấm trắng chứa axit axetic. Axit này phản ứng với lớp oxit sắt, làm lớp gỉ mềm ra và bong khỏi bề mặt kim loại. Nhờ vậy, sau khi ngâm, bà con chỉ cần chà nhẹ là lớp gỉ trôi đi, để lộ phần thép bên dưới.

So với các loại hóa chất tẩy gỉ công nghiệp, giấm có mấy cái lợi rõ ràng:

• Rẻ, dễ mua ở chợ, tạp hóa, siêu thị.
• Ít độc, không bốc mùi gắt, làm ngay trong sân nhà được.
• Nước giấm sau khi dùng pha thật loãng là đổ đi được, không lo hại đất vườn như hóa chất mạnh (nhưng không đổ thẳng vào gốc cây).

Tuy vậy, giấm vẫn là axit. Ngâm quá lâu, axit sẽ ăn tiếp vào phần thép còn tốt, làm bề mặt rỗ và mỏng đi. Vì thế bà con cần canh thời gian, không phải cứ ngâm càng lâu càng sạch.

Chuẩn bị gì trước khi loại bỏ gỉ sét?

Bà con gom đủ những thứ sau, phần lớn đều có sẵn trong nhà:

• Giấm trắng: loại giấm ăn thông thường, đủ để ngập phần kim loại bị gỉ.
• Thùng, chậu hoặc khay nhựa: không dùng chậu kim loại. Với cán dài như cuốc, xẻng, có thể quấn khăn tẩm giấm quanh lưỡi rồi bọc túi nilon lại.
• Bàn chải cứng, miếng cước sắt hoặc giấy nhám: để chà lớp gỉ đã mềm.
• Muối ăn và baking soda (bột nở): muối giúp tăng hiệu quả ngâm, baking soda dùng để trung hòa axit sau khi ngâm.
• Găng tay cao su, khăn sạch.
• Dầu máy, dầu ăn cũ hoặc dầu chuyên dụng: để phủ chống gỉ sau cùng.

5 bước loại bỏ gỉ sét trên dụng cụ làm vườn bằng giấm trắng

Bước 1: Rửa sạch đất cát, nhựa cây

Dùng nước và bàn chải cọ sạch đất bám, rác, mạng nhện trên dụng cụ. Với kéo cắt cành dính nhựa, bà con lau bằng khăn thấm chút cồn hoặc nước rửa chén cho sạch nhựa. Nếu kéo tháo được ốc, nên tháo rời hai lưỡi để giấm ngấm đều cả phần khớp, nơi hay gỉ nhất. Để dụng cụ ráo nước rồi mới ngâm.

Bước 2: Ngâm giấm trắng

Đặt dụng cụ vào chậu nhựa, đổ giấm trắng ngập phần bị gỉ. Có thể rắc thêm chút muối, khuấy cho tan để giấm làm việc nhanh hơn. Phần cán gỗ nên để ngoài, tránh ngâm vào giấm vì gỗ sẽ ngấm nước, nứt hoặc mục.

Thời gian ngâm tùy độ gỉ, bà con tham khảo bảng dưới đây:

Đây là thời gian tham khảo theo kinh nghiệm, không cố định. Cách chắc ăn nhất là cứ vài tiếng nhấc ra, lấy cước chà thử một góc. Thấy gỉ bong dễ là được, không cần ngâm thêm.

Bước 3: Chà sạch lớp gỉ

Đeo găng tay, nhấc dụng cụ ra, dùng cước sắt hoặc bàn chải cứng chà theo một chiều. Lớp gỉ đã mềm sẽ trôi ra thành bùn nâu. Chỗ gỉ cứng đầu thì dùng giấy nhám chà thêm, hoặc ngâm lại thêm một lúc. Với lưỡi kéo, bà con chà kỹ phần mặt trong lưỡi và quanh lỗ ốc.

Mẹo nhỏ: rắc chút muối lên miếng cước khi chà, muối như hạt nhám mịn, giúp gỉ đi nhanh hơn mà ít làm xước thép.

Bước 4: Trung hòa axit và rửa lại

Đây là bước nhiều người bỏ qua nên gỉ quay lại rất nhanh. Sau khi chà, trên bề mặt thép vẫn còn sót axit. Bà con hòa vài thìa baking soda vào một chậu nước, nhúng dụng cụ vào, thấy sủi bọt nhẹ là axit đang được trung hòa. Sau đó rửa lại bằng nước sạch.

Bước 5: Lau khô, tra dầu và mài lại

Lau thật khô bằng khăn, rồi phơi nắng hoặc hong gần bếp cho khô hẳn, kể cả khe khớp kéo. Thép vừa làm sạch rất “trần trụi”, để ẩm chỉ một đêm là gỉ trở lại. Khi đã khô, bà con thoa một lớp dầu mỏng lên toàn bộ phần kim loại, lau bớt dầu thừa.

Với kéo cắt cành, dao, liềm, đây cũng là lúc mài lại lưỡi cho sắc. Lưỡi kéo sắc cắt cành gọn, vết cắt phẳng, cây mau lành. Bà con nào đang làm vườn cây ăn trái có thể xem thêm lịch cắt tỉa cành cho cây ăn trái để tận dụng bộ kéo vừa sửa sang.

Những lưu ý khi loại bỏ gỉ sét bằng giấm

• Không ngâm quá lâu: ngâm nhiều ngày làm thép rỗ, mỏng, lưỡi kéo mất độ sắc.
• Cẩn thận với kim loại mạ, inox, nhôm: giấm có thể làm mất lớp mạ, xỉn màu. Với đồ mạ kẽm, chỉ lau giấm nhẹ chỗ bị gỉ rồi rửa ngay.
• Bảo vệ cán gỗ: không ngâm cán. Nếu giấm dính vào cán, lau sạch, để khô rồi thoa chút dầu cho gỗ.
• Đeo găng tay, làm nơi thoáng: giấm không độc nhưng ngâm tay lâu sẽ rát da, nhất là tay đang có vết xước.
• Không đổ nước giấm vào gốc cây: pha thật loãng rồi đổ ra rãnh thoát nước, tránh làm chua đất quanh gốc.
• Gỉ ăn thủng, kim loại giòn: dụng cụ đã gỉ thủng hoặc nứt thì không nên cố dùng tiếp vì dễ gãy, gây tai nạn.

Giữ dụng cụ không bị gỉ sét trở lại

Loại bỏ gỉ sét một lần thì dễ, giữ cho dụng cụ sạch gỉ lâu dài mới là chuyện của thói quen. Bà con thử áp dụng mấy việc nhỏ dưới đây:

1. Làm xong là rửa: cuối buổi làm vườn, xịt nước sạch đất, lau khô rồi mới cất.
2. Thùng cát dầu: lấy một thùng nhựa đổ cát khô, trộn ít dầu nhớt cũ. Mỗi lần dùng xong, cắm lưỡi cuốc, xẻng, bay vào cát mấy lần. Cát chà sạch đất, dầu phủ lên lưỡi chống gỉ.
3. Treo lên cao, khô thoáng: đóng một tấm ván có móc treo trong kho, không dựng dụng cụ sát nền đất ẩm.
4. Tra dầu định kỳ: trước mùa mưa, mùa nồm, lau dầu cho cả bộ dụng cụ một lượt.
5. Kiểm tra trước mùa vụ: trước khi vào vụ mới, kiểm tra ốc vít, cán, lưỡi, chỗ nào gỉ thì xử lý ngay khi còn nhẹ.

Nếu dụng cụ đã quá cũ, gỉ ăn sâu, bà con cân nhắc thay mới. Khi chọn, nên ưu tiên đồ thép tốt để dùng lâu dài; Gặt có bài lựa chọn cuốc, xẻng thép rèn bền bỉ và gợi ý kéo cắt cành cộng lực Thái Lan để bà con tham khảo. Với máy móc như máy cày mini xới đất, phần lưỡi xới cũng nên rửa sạch, lau dầu sau mỗi lần dùng theo cách tương tự.

Hỏi đáp về loại bỏ gỉ sét bằng giấm trắng

Chỉ với một chai giấm trắng và một buổi chiều rảnh, bà con đã có thể loại bỏ gỉ sét, làm mới cả bộ đồ nghề làm vườn. Dụng cụ sạch, sắc thì làm vườn nhẹ tay, cây cối cũng khỏe hơn. Bà con có mẹo hay nào khác, nhớ chia sẻ cùng Gặt nhé!