Chế Biến Siro Quả Mắc Ca, Dâu Tằm Mát Lạnh Để Giải Nhiệt Trong Mùa Hè

Chào bà con! Mùa hè nắng gắt, đi đồng về mà có ly nước mát lạnh thì không gì bằng. Hôm nay Gặt chia sẻ cách chế biến siro từ hai thứ quen thuộc ở nhiều vườn nhà: quả dâu tằm chín và hạt mắc ca. Làm một lần, cất tủ lạnh, cả nhà uống dần cả tháng.

Tự chế biến siro tại nhà vừa tận dụng được dâu chín rộ không kịp bán, vừa biết rõ mình dùng đường gì, có phẩm màu hay không. Bài này Gặt viết theo từng bước, bà con làm theo là được, không cần máy móc gì đặc biệt.

Vì sao nên tự chế biến siro dâu tằm, mắc ca tại nhà?

Dâu tằm là cây dễ trồng, nhiều nhà trồng để lấy lá nuôi tằm hoặc làm hàng rào. Đến mùa, quả chín cùng lúc, mềm và nhanh dập, để vài hôm là hỏng. Ngâm hoặc nấu thành siro là cách giữ quả lâu nhất, lại ra thức uống có màu tím đỏ rất đẹp.

Mắc ca thì khác. Thứ quý của mắc ca là nhân hạt béo, thơm. Ở Tây Nguyên và Tây Bắc, nhiều hộ đã trồng mắc ca, thu về có những hạt nhỏ, hạt vỡ khó bán. Đem rang, xay để chế biến siro hạt là cách dùng hết phần hạt này ngay trong nhà.

• Tận dụng quả chín rộ, hạt nhỏ, hạt vỡ không đẹp mã.
• Chủ động lượng đường, không dùng phẩm màu, chất bảo quản.
• Có sẵn đồ uống cho trẻ nhỏ, người già, khách đến chơi.
• Làm quà biếu họ hàng, con cháu ở thành phố.

Muốn biết thêm về đặc điểm cây, bà con xem trang dâu tằm trên Wikipedia tiếng Việt.

Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ để chế biến siro

Nguyên liệu

Phần quan trọng nhất là quả. Dâu tằm chọn quả chín đen, mọng, không dập úng, không mốc. Quả còn đỏ thì chua và chát, siro kém thơm. Hạt mắc ca chọn nhân trắng ngà, không có mùi dầu ôi, không mốc.

Tỷ lệ trên là mức tham khảo hay dùng trong gia đình. Bà con thích ít ngọt có thể giảm đường, nhưng siro ít đường sẽ mau hỏng hơn, nên làm vừa đủ dùng và cất ngăn mát.

Dụng cụ

• Bình thủy tinh có nắp kín, không dùng bình nhựa mỏng khi ngâm lâu.
• Nồi inox hoặc nồi tráng men, không dùng nồi nhôm vì dâu chua dễ ăn mòn.
• Rây lọc, vải màn sạch, phễu, muôi gỗ.
• Chai thủy tinh nhỏ để chiết siro, đã luộc hoặc tráng nước sôi rồi úp cho khô.

Cách chế biến siro dâu tằm ngâm lạnh

Đây là cách truyền thống nhiều bà con miền Bắc vẫn làm. Siro giữ được mùi thơm tươi của quả, màu đẹp, không bị mùi nấu.

1. Nhặt và rửa: bỏ cuống, lá, quả hỏng. Rửa nhẹ tay qua 2–3 nước, ngâm nước muối loãng khoảng 10 phút rồi vớt ra rổ.
2. Để thật ráo: trải dâu lên mâm lót khăn sạch, để nơi thoáng cho khô hẳn. Còn nước là siro dễ lên men, nổi váng.
3. Xếp lớp: cho một lớp dâu, một lớp đường vào bình. Lớp trên cùng phủ kín đường.
4. Đậy kín và đợi: để nơi thoáng mát, tránh nắng. Mỗi ngày lắc nhẹ bình cho đường tan đều.
5. Lọc: sau khoảng 7–10 ngày, khi đường tan hết, quả teo lại, lọc lấy nước và chiết ra chai.

Nếu thấy bình sủi bọt nhiều, có mùi chua men, bà con đun sôi lượng siro đó với lửa nhỏ vài phút rồi để nguội mới chiết chai. Bã dâu sau khi lọc có thể sên thành mứt, không phải bỏ đi.

Cách chế biến siro dâu tằm nấu nóng, dùng ngay

Nhà nào cần siro gấp, hoặc sợ ngâm lâu bị lên men, thì nấu là nhanh nhất. Cách chế biến siro này chỉ mất khoảng một buổi.

1. Dâu rửa sạch, để ráo, cho vào nồi cùng đường, trộn đều, để 1–2 tiếng cho dâu tiết nước.
2. Bắc nồi lên bếp, đun lửa vừa tới khi sôi rồi hạ lửa nhỏ, vừa đun vừa hớt bọt.
3. Dùng muôi gỗ dằm nhẹ cho quả vỡ, đun thêm 15–20 phút tới khi nước hơi sánh.
4. Vắt nước cốt chanh vào, khuấy đều, tắt bếp. Chanh giúp màu tươi và siro đỡ lại đường.
5. Lọc qua rây và vải màn, rót nóng vào chai đã tráng nước sôi, đậy nắp ngay.

Lưu ý không đun quá lâu: siro sẽ sẫm màu, có vị đắng của đường cháy. Siro nguội sẽ đặc hơn lúc nóng, nên thấy hơi lỏng là được rồi.

Cách chế biến siro hạt mắc ca béo thơm

Nhiều bà con hỏi Gặt: quả mắc ca có làm siro được không? Vỏ xanh bên ngoài và vỏ cứng của hạt mắc ca không dùng để ăn uống. Phần dùng được là nhân hạt bên trong. Siro mắc ca vì vậy là siro hạt, giống kiểu siro hạnh nhân, có vị béo, màu trắng đục.

1. Rang nhân: rang nhân mắc ca lửa nhỏ tới khi vàng nhạt, dậy mùi thơm. Không rang cháy vì sẽ đắng.
2. Xay: để nguội, cho vào máy xay cùng nước, xay thật mịn.
3. Lọc: lọc qua vải màn, vắt kiệt lấy nước cốt hạt. Bã có thể trộn bột làm bánh.
4. Nấu: cho nước cốt và đường vào nồi, đun lửa nhỏ, khuấy liên tục để không bén đáy, tới khi đường tan và hơi sánh.
5. Chiết chai: thêm vài giọt chanh, tắt bếp, để nguội bớt rồi rót vào chai sạch.

Siro hạt có chất béo nên mau hỏng hơn siro dâu. Bà con làm lượng nhỏ, cất ngăn mát và dùng trong khoảng một tuần. Khi dùng nhớ lắc đều vì phần hạt dễ lắng xuống đáy chai.

Bà con trồng mắc ca có thể đọc thêm về cây ở trang mắc ca để hiểu đặc điểm giống và mùa thu hoạch.

Bảo quản và pha siro giải nhiệt mùa hè

Bảo quản

• Chai siro chưa mở để nơi tối, mát; đã mở thì cất ngăn mát tủ lạnh.
• Mỗi lần rót dùng muỗng, ly khô sạch, không để nước lã rơi vào chai.
• Thấy siro nổi váng, có mốc, mùi lạ hoặc sủi bọt mạnh thì bỏ, đừng tiếc.
• Ghi ngày chế biến siro lên nhãn chai để biết mà dùng trước.

Các cách pha

Siro có nhiều đường, nên pha loãng, không uống trực tiếp. Người bị tiểu đường, trẻ nhỏ nên uống ít và hỏi ý kiến bác sĩ khi cần.

Sai lầm thường gặp khi chế biến siro tại nhà

• Dâu còn ướt khi ngâm: nước lã làm siro lên men chua, nổi váng chỉ sau vài ngày.
• Dùng bình nhựa, nồi nhôm: axit trong quả tác dụng với dụng cụ, siro có mùi lạ.
• Quá ít đường: siro thanh nhưng mau hỏng; muốn ít ngọt thì làm ít, dùng nhanh.
• Đun quá lửa: siro sẫm màu, có vị đắng.
• Chai không sạch: nguyên nhân hàng đầu khiến siro bị mốc.

Cũng như các loại nông sản khác, khâu sơ chế sạch quyết định độ bền. Bà con tham khảo thêm mẹo bảo quản nông sản không dùng hóa chất và cách làm trà hoa vàng sấy khô thủ công để có thêm món uống từ vườn nhà. Nếu muốn bán sản phẩm, nhớ xem thủ tục đăng ký hộ kinh doanh cơ sở chế biến nông sản.

Chúc bà con mùa hè mát lành với những chai siro tự làm. Xem thêm nhiều mẹo hay cho gia đình nhà nông ở chuyên mục Đời sống nhà nông của Gặt nhé!