Kỹ thuật siết nước sầu riêng: Cách điều cây ra mắt cua đồng loạt, sáng rực cả vườn

Làm sầu riêng, sợ nhất là cảnh hoa ra “lọt chọt”, chỗ có chỗ không. Cây này bông dày, cây bên cạnh lèo tèo vài chùm, có cây còn đâm đọt non thay vì ra hoa. Để khắc phục tình trạng này, khâu siết nước sầu riêng phải được thực hiện cực kỳ dứt khoát và đúng thời điểm. Khi bà con điều khiển được độ ẩm, cây sẽ tự hiểu là phải “dồn sức” để sinh sản, từ đó mầm hoa sẽ bật ra mạnh mẽ và đều tăm tắp.

Bài này Gặt giữ nguyên những kinh nghiệm cốt lõi bà con hay làm ngoài vườn, đồng thời giải thích thêm vì sao phải làm như vậy, những lỗi hay gặp và cách xử lý khi thời tiết không chiều lòng người.

Siết nước sầu riêng là gì, vì sao cây ra hoa đều?

Siết nước (bà con miền Tây còn gọi là “xiết nước”, “ép nước”) là việc chủ động cắt nước tưới trong một khoảng thời gian để đất quanh gốc khô dần. Khi rễ không còn hút được nhiều nước, cây ngừng ra đọt non, chuyển từ trạng thái “lo lớn” sang trạng thái “lo sinh con”. Lúc này các mầm ngủ trên cành già mới phân hóa thành mầm hoa, nhà vườn gọi là mắt cua vì nó nhú ra tròn, nhỏ, xếp thành cụm giống mắt con cua.

Sầu riêng là cây nhiệt đới, ở vùng gốc của nó, cây thường ra hoa sau một mùa khô hạn tự nhiên (bà con có thể đọc thêm về đặc điểm loài cây này trên trang Sầu riêng của Wikipedia tiếng Việt). Siết nước chính là cách mình “mô phỏng” mùa khô đó, nhưng chủ động và đồng loạt cho cả vườn. Cây nào cũng chịu cùng một mức khô, cùng một lúc, nên mắt cua cũng bung cùng nhau. Hoa ra cùng đợt thì sau này trái cũng chín cùng đợt, bà con chăm sóc, phun xịt và thu hoạch gọn hơn rất nhiều.

Ngược lại, nếu siết nửa vời, hôm khô hôm tưới, hoặc có mưa xen giữa mà không che chắn, cây sẽ nửa muốn ra hoa nửa muốn ra đọt. Kết quả là vườn có cây bông, cây đọt, thậm chí trên cùng một cây vừa có bông vừa có đọt non. Đọt non tranh dinh dưỡng với bông, bông rụng nhiều, trái đậu ít.

Điều kiện tiên quyết: “Đủ nắng, đủ già”

Trước khi siết nước, bà con nhìn bộ lá: lá phải xanh đậm, bóp thấy cứng tay (lá già hoàn toàn). Nếu cây còn đang đi đọt non mà bà con siết nước là cây bị đứng, dễ suy và cháy lá.

Ngoài bộ lá, bà con kiểm tra thêm mấy điểm sau trước khi quyết định cắt nước:

• Cây đủ tuổi, đủ sức: cây còn nhỏ, tán chưa đủ lớn hoặc vừa trải qua mùa trái nặng mà chưa phục hồi thì chưa nên ép ra hoa. Ép cây yếu chỉ làm cây kiệt sức.
• Đọt đã ngủ đều: đi một vòng vườn, nếu phần lớn cây đã thôi ra đọt, lá cuối cành đã chuyển màu đậm thì mới bắt đầu. Cây nào còn đọt non thì để lại, siết sau.
• Thời tiết thuận: chọn lúc trời bắt đầu ít mưa, có nắng. Nắng giúp đất mau khô và cây phân hóa mầm hoa tốt hơn. Đây là lý do có chữ “đủ nắng”.
• Vườn thoát nước tốt: vườn đất thấp, mương rãnh kém thì nước đọng lâu, siết mãi đất không khô. Bà con nên xem lại hệ thống mương, có thể tham khảo bài đào mương, xẻ rãnh cho vườn sầu riêng để chuẩn bị từ sớm.

Quy trình siết nước sầu riêng cho hoa ra đều

Bước 1: Làm sạch chân mô

Bà con cào sạch cỏ rác quanh gốc để gió lùa vào, giúp đất nhanh khô. Mô đất càng nhanh khô thì cây càng mau phân hóa mầm hoa. Lớp rơm rạ, lá khô phủ gốc thường ngày giúp giữ ẩm, nhưng đến giai đoạn này lại thành vật cản, nên bà con kéo ra khỏi vùng tán. Cỏ dưới gốc cũng phát sạch, vì cỏ giữ ẩm và che gió.

Bước 2: Cắt nước hoàn toàn

Ngắt nước tuyệt đối cho đến khi đất nứt nẻ chân chim. “Tuyệt đối” ở đây nghĩa là không tưới lén vài gốc, không để béc tưới rò rỉ, không để nước mương tràn vào vườn. Chỉ cần một vài cây được tưới là cả hàng đó sẽ lệch nhịp.

Trong trường hợp gặp mưa trái mùa, bà con cần nhanh chóng phủ bạt để bảo vệ vùng rễ, không cho cây hút nước đột ngột làm hỏng quy trình. Bạt phủ kín mặt mô trong vùng tán, mép bạt dốc ra ngoài để nước mưa chảy xuống mương. Mưa tạnh, trời nắng lại thì bà con có thể mở bạt cho đất thông thoáng.

Bước 3: Theo dõi độ “đói” nước của cây

Siết nước thường kéo dài khoảng 2 tuần. Khi thấy lá hơi xuống màu, buổi trưa lá hơi rũ lại là lúc mầm hoa (mắt cua) bắt đầu chui ra khỏi dạ cành. Thời gian cụ thể còn tùy loại đất, độ tuổi cây và thời tiết, nên bà con đừng nhìn lịch mà hãy nhìn cây.

• Sáng sớm lá vẫn tươi, trưa hơi rũ, chiều mát lá dựng lại: cây đang “đói” vừa phải, đúng ý mình.
• Lá rũ cả ngày, mép lá cháy khô, lá rụng nhiều: cây đã khát quá mức, cần tưới nhấp nhẹ để cứu cây.
• Lá vẫn xanh tươi, không đổi màu sau thời gian dài: có thể đất chưa khô thật, kiểm tra lại nguồn nước rò rỉ hoặc mưa.

Đánh thức cây sau khi siết nước

Khi mắt cua đã nhú rõ (sáng và đều), đây là giai đoạn dễ sai nhất. Nhiều bà con thấy mắt cua lên là mừng quá, tưới đẫm ngay, cây đang khát hút nước ồ ạt rồi bung đọt non, mắt cua teo lại. Vì vậy phải đánh thức cây từ từ:

• Tưới sương (tưới nhấp): Chỉ tưới lại khoảng 20-30% lượng nước để “nhắc” cây tỉnh giấc. Tưới nhẹ, rải đều quanh tán, không để nước đọng.
• Vào nước chính thức: Khi mắt cua dài tầm 2-3 phân, lúc này mới tưới đẫm lại và chuẩn bị dinh dưỡng để nuôi bông cho mập.

Sau đó bông sẽ dài dần, qua các giai đoạn kéo bông, xổ nhụy rồi đậu trái. Mỗi giai đoạn có cách chăm riêng: bón gì lúc xổ nhụy bà con xem bài bón phân sầu riêng xổ nhụy; bông ra quá dày thì nên tỉa bông sầu riêng để cây tập trung nuôi những chùm đẹp; còn khi trái non đã đậu thì cách tưới lại khác, Gặt có bài riêng về tưới nước giúp sầu riêng đậu trái non.

5 lỗi hay gặp khi siết nước sầu riêng

1. Siết khi cây còn đọt non: cây đứng, suy, cháy lá, mất cả vụ. Luôn kiểm tra bộ lá trước.
2. Siết không dứt khoát: thương cây, thỉnh thoảng tưới chút ít. Cây không đủ “sốc” để phân hóa mầm hoa, hoa ra lác đác.
3. Không che chắn khi mưa: một trận mưa giữa chừng có thể làm công cốc cả tuần siết. Bà con nên chuẩn bị sẵn bạt từ đầu.
4. Siết quá lâu: chờ mãi không thấy mắt cua mà cứ tiếp tục siết, cây kiệt nước, rụng lá, rễ tơ khô chết. Thấy cây khát quá thì tưới nhấp cứu cây rồi theo dõi tiếp.
5. Tưới đẫm ngay khi mắt cua vừa nhú: cây bung đọt non, mắt cua teo. Nhớ quy tắc tưới nhấp trước, tưới đẫm sau.

Lưu ý theo từng loại vườn

Vườn đất thịt, mô cao, thoát nước tốt: đất khô nhanh, thời gian siết có thể ngắn hơn. Bà con theo dõi sát để không để cây khát quá mức.

Vườn đất thấp, gần sông, mạch nước ngầm cao: đất khó khô, nên phải rút nước mương xuống thấp trước khi siết, dọn sạch gốc thật kỹ và gần như chắc chắn phải dùng bạt nếu có mưa.

Vườn có cây trồng xen: các loại cây xen vẫn cần nước, nên bà con phải tính cách tưới riêng cho cây xen mà không làm ướt vùng rễ sầu riêng. Nếu không tách được thì việc siết sẽ khó đều.

Vườn nhiều giống, nhiều tuổi cây: nên chia lô, cây cùng tuổi, cùng giống, cùng tình trạng lá thì siết cùng một đợt. Đừng cố ép cả vườn một lúc nếu cây không đồng đều.

Hỏi đáp về siết nước sầu riêng

Kết luận

Siết nước là bước ngoặt quyết định năng suất của cả vụ mùa. Chỉ cần bà con chịu khó quan sát kỹ độ già của lá và độ ẩm của đất, làm dứt khoát, che chắn khi mưa và đánh thức cây từ từ, việc siết nước sầu riêng để điều khiển cây ra hoa theo ý muốn không còn là chuyện khó. Chúc bà con mình có một mùa sầu riêng bông ra trắng cành, đậu trái trĩu cây!

Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.