Tỉa bông sầu riêng: Tại sao phải “hy sinh” bớt bông để có trái đẹp?

Chào bà con, mình là Gặt đây! Hôm nay chúng ta cùng ngồi lại bàn về một chuyện mà nhiều người mới làm sầu riêng hay “xót ruột” lắm: tỉa bông sầu riêng.

Nhiều bà con thấy cây ra bông trắng xóa, thơm lừng là mừng, không nỡ bỏ bông nào. Nhưng tin Gặt đi, tham bông là thâm trái đấy! Để Gặt giải thích cho bà con hiểu tại sao mình phải “nhẫn tâm” một chút thì sau này mới cầm tiền tỷ trong tay nhé.

Tỉa bông sầu riêng là gì?

Tỉa bông sầu riêng là việc dùng kéo nhỏ hoặc tay ngắt bỏ bớt những chùm bông, những nụ bông không cần thiết trên cây. Mục tiêu không phải là bỏ cho ít, mà là chọn ra những chùm bông “vàng” ở vị trí tốt để cây nuôi thành trái đẹp.

Một cây sầu riêng khỏe có thể ra rất nhiều chùm bông, mỗi chùm lại có hàng chục nụ. Cây không thể nuôi hết số đó thành trái. Nếu bà con không chủ động chọn, cây sẽ tự “chọn” bằng cách rụng bông, rụng trái non, mà cách cây tự rụng thì thường không theo ý mình, vừa phí dinh dưỡng vừa làm cây suy.

Bà con có thể đọc thêm về đặc điểm cây sầu riêng trên trang Sầu riêng của Wikipedia tiếng Việt để hiểu vì sao cây ra bông nhiều mà đậu trái ít.

Vì sao phải tỉa bông sầu riêng? 3 lợi ích lớn

1. Tránh cho cây bị “kiệt sức”

Bà con cứ tưởng tượng, một người mẹ mà mang thai quá nhiều con cùng lúc thì làm sao đủ sức nuôi tất cả khỏe mạnh được? Cây sầu riêng cũng vậy. Nếu để bông quá dày, cây phải huy động toàn bộ dinh dưỡng để nuôi bông, dẫn đến suy cây, lá bị cháy, cành bị khô. Cây yếu thì sau này đậu trái cũng dễ bị rụng hàng loạt.

Cây bị vắt kiệt sức trong một vụ thì vụ sau cũng khó phục hồi, ra đọt chậm, bông ít. Vì vậy tỉa bông sầu riêng không chỉ lo cho vụ này mà còn giữ sức cho cây năm sau.

2. Trái đều, đẹp, không bị méo mó

Khi bông quá nhiều và mọc san sát nhau, chúng sẽ cạnh tranh dinh dưỡng gay gắt. Kết quả là trái ra sẽ nhỏ, bị méo (trái heo), hộc không đều. Việc tỉa bớt những bông ở đầu cành, bông nhỏ, bông sâu bệnh giúp cây dồn sức nuôi những chùm bông “vàng” ở vị trí thuận lợi, giúp trái sau này tròn trịa, đạt chuẩn loại 1.

Trái sát nhau quá còn cọ xát, đè lên nhau khi lớn, làm gãy gai, trầy vỏ, dễ bị nấm và sâu đục trái chui vào. Chùm thưa thì trái có chỗ “nở mình”, lớn đều cả vòng.

3. Hạn chế sâu bệnh tấn công

Chùm bông quá dày là nơi trú ngụ lý tưởng cho rệp sáp và nấm hồng. Khi bà con tỉa thoáng, ánh nắng xuyên qua được, gió lùa vào thì sâu bệnh không có chỗ trốn, việc xịt thuốc cũng hiệu quả và đỡ tốn kém hơn nhiều.

Bông rụng, bông thối đọng lại trong chùm dày cũng là chỗ nấm bệnh phát triển trong những ngày mưa ẩm. Tỉa gọn thì chùm khô nhanh sau mưa, giảm hẳn nguy cơ thối bông.

Thời điểm tỉa bông sầu riêng: 3 lần “ra tay”

Tỉa bông sầu riêng không làm một lần là xong. Bà con nên chia ra 3 lần theo sự phát triển của bông, mỗi lần chọn lọc kỹ hơn lần trước.

Lần 1: Khi nụ bằng hạt đậu xanh

Đây là lúc dễ nhìn ra chùm nào nằm sai chỗ. Bà con tỉa bỏ các chùm ở đầu cành nhỏ, cành tăm, và những chùm mọc chồng sát nhau. Tỉa sớm thì cây đỡ phí dinh dưỡng nuôi những bông rồi cũng phải bỏ.

Lần 2: Khi bông dài khoảng 3–5 cm

Lúc này bông đã rõ hình, bà con nhìn được chùm nào khỏe, cuống to, chùm nào ốm yếu. Giữ lại những chùm khỏe mạnh, cuống to, phân bố đều trên cành; bỏ chùm yếu, chùm bị rệp hoặc vàng úa.

Lần 3: Trước khi xổ nhụy

Đây là lần tỉa cuối. Bà con loại bỏ những bông bị sâu, bông nở muộn, để những bông còn lại nở đồng loạt. Hoa nở cùng lúc thì thụ phấn đều, trái đậu cùng đợt, sau này chăm và thu hoạch cũng gọn hơn.

Chọn chùm nào để giữ khi tỉa bông sầu riêng?

Bí quyết nằm ở chỗ biết chùm nào là “vàng”, chùm nào là “đá”. Bà con nhớ mấy nguyên tắc sau:

• Giữ chùm trên cành lớn, gần thân chính: cành to thì chịu được sức nặng trái, dẫn nhựa tốt.
• Giữ chùm cuống to, nụ mập, màu tươi: đây là chùm khỏe, dễ đậu trái.
• Giữ khoảng cách giữa các chùm: chùm thưa đều dọc cành, không để nhiều chùm dồn một chỗ.
• Bỏ chùm đầu cành, cành tăm: cành nhỏ không đủ sức nuôi trái lớn, dễ gãy.
• Bỏ chùm sâu bệnh, chùm có rệp sáp, chùm nở muộn so với cả cây.

Mỗi vườn, mỗi giống, mỗi tuổi cây sẽ giữ số chùm khác nhau. Cây khỏe, tán rộng thì giữ nhiều hơn; cây mới cho trái hoặc cây yếu thì giữ ít lại. Bà con nên hỏi thêm cán bộ kỹ thuật ở địa phương hoặc những nhà vườn lâu năm cùng giống để có con số phù hợp vườn mình.

Cách tỉa bông sầu riêng đúng kỹ thuật

Làm đúng thì cây nhẹ gánh, làm ẩu thì lại gây vết thương cho cây. Bà con làm theo các bước sau:

• Chuẩn bị dụng cụ: kéo nhỏ, sắc, lau sạch trước khi tỉa để không truyền bệnh từ cây này sang cây khác.
• Chọn ngày khô ráo: tỉa vào buổi sáng khi chùm đã khô sương, tránh ngày mưa để vết cắt mau khô.
• Cắt gọn sát gốc chùm: không giật mạnh làm tróc vỏ cành, không để lại cuống dài dễ thối.
• Gom bông bỏ ra khỏi vườn: bông tỉa, bông sâu bệnh để dưới gốc dễ thành ổ nấm, ổ rệp.
• Quan sát sau tỉa: vài ngày sau đi lại vườn, thấy chùm nào phát sinh rệp, nấm thì xử lý sớm theo hướng dẫn cán bộ kỹ thuật.

Song song với tỉa bông sầu riêng, bà con cần lo dinh dưỡng và nước cho cây. Phần bón phân bà con xem thêm bài bón phân gì giai đoạn sầu riêng xổ nhụy, còn khâu thụ phấn để trái tròn đều hộc thì có bài bí quyết se duyên cho sầu riêng.

Sai lầm thường gặp khi tỉa bông sầu riêng

• Tiếc bông, không tỉa: cây ôm quá nhiều, cuối cùng rụng trái non hàng loạt, trái còn lại cũng nhỏ, méo.
• Tỉa một lần cho xong: tỉa quá mạnh lúc nụ còn nhỏ thì có thể mất những chùm tốt; nên chia 3 lần như bảng trên.
• Giữ chùm đầu cành vì thấy đẹp: cành nhỏ không nuôi nổi trái, dễ gãy khi trái lớn.
• Tỉa ngày mưa, dụng cụ bẩn: vết cắt lâu khô, dễ nhiễm nấm.
• Bỏ bông tỉa dưới gốc: tạo chỗ cho nấm bệnh, rệp sinh sôi.
• Chỉ tỉa mà quên chăm: tỉa bông sầu riêng xong mà thiếu nước, thiếu dinh dưỡng thì cây vẫn rụng.

Sau khi tỉa bông sầu riêng cần chăm gì?

Tỉa bông xong mới là nửa chặng đường. Từ lúc xổ nhụy tới khi trái non đậu chắc, cây rất nhạy cảm với nước và thời tiết. Bà con giữ ẩm vừa phải, không tưới quá nhiều làm cây ra đọt non tranh dinh dưỡng với trái.

Khi trái đã đậu, bà con tiếp tục tỉa trái: bỏ trái méo, trái nhỏ, trái sâu, để lại những trái đều đẹp. Khâu này giống như tỉa bông, cũng là “hy sinh” cái nhỏ để được cái lớn. Cách giữ nước giai đoạn này bà con xem bài kỹ thuật tưới nước giúp sầu riêng đậu trái non.

Gặp mưa dầm, bà con nhớ thoát nước tốt cho vườn, kiểm tra nấm bệnh thường xuyên. Chùm bông, chùm trái đã được tỉa thoáng sẽ khô nhanh sau mưa, đỡ bệnh hơn hẳn chùm dày.

Kết luận

Thà ăn chắc mặc bền, tỉa bớt bông để có những lứa trái chất lượng, bán được giá cao, còn hơn để đầy cây mà toàn trái dạt, trái loại. Bà con đừng sợ “mất”, vì thực chất tỉa bông sầu riêng chính là cách để chúng ta “được” nhiều hơn vào cuối vụ. Chúc bà con có một mùa sầu riêng trúng đậm, trái đẹp lung linh!

Xem thêm các bài kỹ thuật khác ở chuyên mục Cây sầu riêng của Gặt.

Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.