Chào bà con! Có câu “Nhất nước, nhì phân”, nhưng với cây sầu riêng – cái loài cây “đỏng đảnh” nhất nhì vùng nhiệt đới – thì nước phải đi đôi với thoát nước. Nhiều vườn sầu riêng nhìn lá vàng vọt, rễ thối đen, bà con cứ lo đi mua thuốc cực đắt về phun mà quên mất rằng nguyên nhân nằm ở cái rễ đang bị “ngộp” dưới vũng nước.
Để vườn sầu riêng của mình bền bỉ qua mười mấy hai mươi năm, việc thiết kế hệ thống mương rãnh phải chuẩn từ lúc mới xuống giống:
1. Hiểu cái nết của cây sầu riêng
Cây sầu riêng rất sợ úng. Chỉ cần nước đọng ở gốc vài ngày trong mùa mưa, nấm Phytophthora sẽ tấn công ngay, gây thối rễ, xì mủ. Vì vậy, mương rãnh không chỉ để dẫn nước tưới mà quan trọng nhất là để thoát nước cấp tốc khi mưa dầm.
2. Cách thiết kế mương rãnh chuẩn chỉnh
Mương chính (Mương cái): Nên đào dọc theo ranh vườn hoặc ở giữa vườn nếu diện tích lớn. Mương này phải sâu và rộng hơn các rãnh phụ để thu gom toàn bộ nước và dẫn ra ngoài kênh rạch tự nhiên.
Rãnh phụ (Rãnh thoát nước mặt): Thiết kế chạy dọc theo các hàng cây. Với vườn trồng theo mô hình lên mô, rãnh này nằm giữa hai hàng mô. Độ sâu khoảng 30-50cm là vừa đẹp, đủ để nước từ mặt mô thoát xuống nhanh nhất.
Độ dốc là then chốt: Khi đào mương, bà con nhớ tạo độ dốc nhẹ (khoảng 0.5 – 1%) về phía lối thoát. Nước không được “đứng” trong mương mà phải luôn có xu hướng chảy đi.
3. Lưu ý với đất miền Tây và Miền Đông/Tây Nguyên
Miền Tây: Đất thấp, thủy triều lên xuống nên phải có hệ thống mương liếp sâu, có cống ngăn mặn, trữ ngọt và máy bơm để chủ động tháo nước.
Miền Đông & Tây Nguyên: Đất dốc, bà con thường trồng bằng mặt đất. Tuy nhiên, vẫn phải xẻ rãnh xương cá để nước mưa không chảy tràn gây xói mòn và không đọng lại ở bồn gốc.
Cái mương, cái rãnh giống như “mạch máu” của khu vườn vậy. Mạch máu thông thoáng thì cây mới “thở” được, rễ mới đi sâu và hút phân bón hiệu quả. Đầu tư một lần cho hệ thống thoát nước chuẩn chỉnh sẽ giúp bà con ngủ ngon hơn mỗi khi mùa mưa bão tới, đỡ tốn tiền thuốc men chữa bệnh sau này.
Chúc bà con mình mùa màng bội thu, sầu riêng đầy trái, trúng giá nhé!
Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.
