Cách Làm Hồ Nước Nhỏ Ngoài Sân Vườn Chuẩn Sinh Thái Để Nuôi Cá Bảy Màu

Chào bà con mình nhé! Hôm nay Gặt cùng bà con bàn về một thú vui vừa giúp thư giãn, vừa làm đẹp thêm cho góc vườn: nuôi cá bảy màu trong một cái hồ nước nhỏ “chuẩn sinh thái” ngay ngoài sân.

Nuôi cá bảy màu (guppy) thì không khó. Cái khó là làm sao để hồ ít phải thay nước, cá khỏe, nước trong mà không cần dùng nhiều máy móc. Bí quyết nằm ở chữ “sinh thái”: để cây, vi sinh và cá tự nuôi nhau. Dưới đây là cách làm từng bước, bà con có trong nhà thùng xốp hay cái chậu cũ là bắt tay làm được ngay.

Vì sao nên nuôi cá bảy màu trong hồ sinh thái ngoài sân?

Cá bảy màu là loài cá nhỏ, dễ tính, đẻ con (không đẻ trứng) nên đàn tự sinh sôi rất nhanh. Theo Wikipedia tiếng Việt, đây là một trong những loài cá cảnh nước ngọt phổ biến. Ở nước mình, cá chịu được khí hậu nóng ẩm, sống tốt cả ở mương, ao, chum vại.

Một cái hồ nhỏ nuôi cá bảy màu ngoài sân mang lại nhiều cái lợi mà bà con ít để ý:

• Đỡ muỗi: cá bảy màu ăn lăng quăng (bọ gậy) rất giỏi, nên hồ có cá thì ít thành ổ muỗi hơn hồ bỏ không.
• Làm đẹp góc vườn: màu đuôi cá đực rực rỡ, thêm vài cây súng, bèo là thành góc nghỉ chân mát mắt.
• Ít tốn công: khi hồ đã cân bằng, bà con gần như chỉ châm nước và cho ăn chút ít.
• Tận dụng đồ cũ: thùng xốp, chậu xi măng, lu, vại sứt miệng đều thành hồ được.

Bước 1: Chọn vị trí và kích thước hồ

Để làm một hồ cá ngoài trời bền đẹp, bà con không nhất thiết phải đào bới rầm rộ. Có thể tận dụng thùng xốp, chậu xi măng, hoặc xây một bể nhỏ khoảng 50–100 lít nước. Hồ càng nhiều nước thì nhiệt độ và chất nước càng ổn định, cá càng ít bị sốc khi trời đổi gió.

• Vị trí: nên chọn nơi có ánh nắng buổi sáng khoảng 2–3 tiếng. Ánh nắng giúp cây thủy sinh phát triển và cá lên màu đẹp hơn. Tránh nơi nắng gắt cả ngày sẽ làm nước quá nóng, cá dễ “đi” sớm.
• Tránh gốc cây rụng lá: lá rơi xuống hồ mục ra làm nước đục, bốc mùi.
• Tránh chỗ nước mưa mái nhà xối thẳng: mưa to làm tràn hồ, cá trôi ra ngoài; nên chừa một lỗ thoát tràn có lưới chắn.
• Gần chỗ ngồi chơi: đặt hồ nơi bà con hay đi qua để tiện ngắm, tiện cho ăn và phát hiện sớm khi cá có vấn đề.

Bước 2: Tạo lớp nền – “linh hồn” của hồ sinh thái

Một hồ sinh thái chuẩn là hồ có hệ vi sinh tốt. Bà con nên lót một lớp phân nền (có thể dùng đất vườn sạch trộn ít cát hoặc bùn ao) dưới đáy, sau đó phủ lên một lớp sỏi nhỏ hoặc đá nham thạch.

• Tác dụng: lớp sỏi này là nơi trú ngụ cho các vi khuẩn có lợi, giúp phân hủy chất thải của cá, giữ cho nước không bị hôi thối.
• Đất phải sạch: không lấy đất vừa phun thuốc cỏ, thuốc sâu hay đất trộn phân chuồng tươi, vì chất độc và đạm thừa sẽ làm cá chết, nước nở tảo xanh.
• Lớp sỏi đủ dày: phủ kín hẳn lớp đất để khi đổ nước không bị đục ngầu. Đổ nước nhẹ tay, có thể đặt một cái đĩa hay tấm ni lông lên mặt sỏi rồi rót nước lên đó.

Bà con nào đang tự ủ phân trong vườn thì nhớ: phân ủ dùng cho cây trên cạn, đừng đổ vào hồ cá. Muốn biết cách ủ cho đúng, bà con xem thêm bài cách làm phân hữu cơ tại nhà.

Bước 3: Trồng cây thủy sinh – “máy lọc” tự nhiên

Cá bảy màu rất thích nơi có chỗ ẩn nấp. Cây thủy sinh vừa hút bớt chất thải trong nước, vừa che nắng, vừa làm nhà cho cá con. Bà con hãy trồng thêm hai nhóm cây sau:

• Cây trên mặt nước: lục bình, bèo cái, súng nhỏ… giúp che bớt nắng và hút chất độc trong nước.
• Cây dưới nước: rong đuôi chó, thủy cúc, lan nước… Những loại này cung cấp oxy và là nơi cho cá con trốn khi mới sinh ra.

Một mẹo nhỏ: cây nổi chỉ nên phủ khoảng một nửa đến hai phần ba mặt hồ. Phủ kín quá thì cây chìm thiếu sáng, đêm nước thiếu oxy; ít quá thì nước nóng và dễ nở rêu tảo. Bèo, lục bình mọc rất nhanh, cứ thấy dày là vớt bớt, đem ủ làm phân cho cây trong vườn.

Bước 4: Chạy nước và thả cá đúng cách

Sau khi set-up hồ, bà con đừng thả cá ngay. Hãy đổ nước vào và để ít nhất 3–5 ngày cho clo trong nước máy bay hết và hệ vi sinh ổn định. Nếu dùng nước giếng hay nước mưa sạch thì cũng nên để vài ngày cho cây bén rễ, nước lắng trong.

• Thả cá: khi thả, nhớ ngâm cả túi cá vào hồ khoảng 15 phút cho cá quen nhiệt độ rồi mới mở túi cho cá bơi ra.
• Thả vào lúc mát: sáng sớm hoặc chiều tối, tránh giữa trưa nắng gắt.
• Bắt đầu ít cá: thả vài cặp trước, đàn sẽ tự sinh sôi. Thả dày ngay từ đầu dễ làm nước bẩn khi hệ vi sinh chưa kịp “gánh”.
• Tỷ lệ đực cái: nên để cá cái nhiều hơn cá đực để cá cái đỡ bị rượt đuổi, kiệt sức.

Bước 5: Chăm sóc hằng ngày cho nhàn

Cá bảy màu ăn rất ít. Bà con đừng cho ăn quá nhiều, thức ăn thừa làm bẩn nước nhanh lắm. Cứ “ít mà chất”, ngày 1–2 lần là đủ. Cách thử đơn giản: rắc một nhúm, cá ăn hết trong vài phút là vừa; còn thức ăn chìm xuống đáy là đã thừa.

• Thức ăn: cám viên nhỏ cho cá cảnh, kết hợp mồi tự nhiên trong hồ như lăng quăng, rêu, vi sinh vật bám trên cây.
• Châm nước: mùa nắng nước bốc hơi nhanh, bà con châm thêm nước đã để lắng. Mỗi lần chỉ thay hoặc châm một phần nhỏ, không xả cạn cả hồ.
• Vớt lá mục, cây úa: lá thối là nguồn gây đục nước, hôi hồ.
• Mùa mưa: để ý lỗ tràn, không để nước mưa cuốn cá ra ngoài; mùa lạnh có thể che bớt mặt hồ cho đỡ gió.
• Mùa khô: nước giếng hay nước máy dự trữ nên để sẵn trong thùng. Bà con quan tâm chuyện giữ nước trong vườn có thể đọc thêm bài giải pháp chống hạn cho cây.

Những lỗi thường gặp khi nuôi cá bảy màu ngoài trời

Phần lớn hồ cá hỏng không phải do cá yếu mà do người nuôi “thương” quá tay. Bà con tránh mấy lỗi sau là hồ bền:

• Cho ăn quá nhiều: thức ăn thừa thối rữa, nước đục, cá nổi đầu.
• Thay nước sạch trơn: xả hết nước, cọ sạch sỏi là phá luôn hệ vi sinh, hồ phải “chạy” lại từ đầu.
• Thả cá ngay khi đổ nước máy: clo chưa bay hết làm cá sốc.
• Đặt hồ dưới nắng gắt cả ngày: nước nóng, thiếu oxy, rêu tảo nở xanh lè.
• Dùng thuốc sâu, thuốc cỏ gần hồ: chỉ cần thuốc bay vào hay nước mưa cuốn xuống là cá có thể chết hàng loạt.
• Để cây nổi phủ kín mặt hồ: ban đêm thiếu oxy, cá ngộp vào sáng sớm.

Nếu thấy cá nổi đầu đớp khí lúc sáng sớm, bà con vớt bớt bèo, châm thêm chút nước mát đã để lắng và ngưng cho ăn một hai bữa. Thường hồ sẽ dần ổn định trở lại.

Hồ cá giúp vườn nhà ít muỗi hơn

Nhiều bà con lo làm hồ nước ngoài sân thì thành ổ muỗi. Thực tế, hồ có cá bảy màu khỏe mạnh lại là “bẫy” lăng quăng hiệu quả, vì cá rất thích ăn loại mồi này. Điều quan trọng là hồ phải có cá thường xuyên và không có góc nước đọng mà cá không bơi tới được. Bà con có thể kết hợp thêm vài cách khác trong bài 5 cách đuổi muỗi và côn trùng tự nhiên quanh hồ nước sân vườn.

Lời kết

Làm một hồ nuôi cá bảy màu chuẩn sinh thái thực ra là chúng ta đang tạo ra một “hệ sinh thái thu nhỏ”. Khi cây cối, vi sinh và cá đạt được sự cân bằng, bà con sẽ thấy việc chăm sóc cực kỳ nhàn, nước lúc nào cũng trong vắt, cá tung tăng nhìn rất sướng mắt. Chúc bà con sớm có một góc vườn ưng ý để thư giãn sau giờ ra đồng vất vả!