Sầu riêng bị cháy múi, sượng cơm: Nguyên nhân và cách khắc phục dứt điểm!

Chào bà con mình nhé! Tôi là Gặt, rất vui được đồng hành cùng bà con trong những mùa vụ bội thu.

Cái cảnh chăm cây sầu riêng như chăm con mọn, đợi đến ngày hái trái mà khui ra thấy cơm sầu chỗ thì cháy đen, chỗ thì cứng như đá thì đúng là “đứt từng đoạn ruột”. Không chỉ mất giá, mất uy tín với thương lái mà công sức cả năm coi như đổ sông đổ biển. Tình trạng sầu riêng bị cháy múi, sượng cơm lại thường chỉ lộ ra khi đã bổ trái, nên nhiều nhà vườn bị thương lái trừ hàng, ép giá mà không kịp trở tay.

Hôm nay, Gặt sẽ cùng bà con “bắt bệnh” và tìm cách trị dứt điểm cái chứng khó ưa này nhé! Bài viết đi từ nhận biết, nguyên nhân, đến cách khắc phục theo từng giai đoạn của trái.

Sầu riêng bị cháy múi, sượng cơm là gì?

Trước khi tìm cách chữa, bà con cần phân biệt rõ hai hiện tượng này, vì nhiều khi chúng đi chung với nhau trên cùng một trái:

• Sượng cơm: múi sầu riêng chín không đều, có phần cơm cứng, nhạt, màu trắng đục hoặc vàng nhạt, ăn có cảm giác sần sật như khoai sống. Có trái sượng một vài múi, có trái sượng cả hộc.
• Cháy múi: trên bề mặt cơm xuất hiện những mảng màu nâu, nâu đen như bị cháy, thường gần cuống múi hoặc chỗ tiếp xúc với vỏ. Phần cháy có mùi khó chịu, không bán được.
• Nhão cơm, sũng nước: cơm mềm nhão, chảy nước, mau hư. Đây là “anh em” của sượng cơm, thường gặp khi mưa nhiều sát ngày hái.

Điểm khó là nhìn bên ngoài, trái bị sượng hay cháy múi vẫn có thể gai đẹp, vỏ xanh, cân nặng ổn. Vì vậy phòng ngừa từ sớm là cách duy nhất để chắc ăn. Bà con muốn tìm hiểu thêm về đặc điểm của loại cây này có thể xem trang Sầu riêng trên Wikipedia tiếng Việt.

“Bắt bài” 3 nguyên nhân khiến sầu riêng bị cháy múi, sượng cơm

Tại sao trái rõ đẹp mà cơm bên trong lại hỏng? Thường có 3 lý do chính sau đây, và đa số vườn bị là do cộng dồn từ hai, ba lý do cùng lúc.

1. Rối loạn dinh dưỡng

Đây là lỗi phổ biến nhất. Bà con bón quá nhiều phân đạm (N) nhưng lại thiếu Kali và Canxi. Đạm làm cây đi đọt non, tranh chấp dinh dưỡng với trái, khiến cơm bị nhão hoặc sượng cứng.

Kali là “người vận chuyển” đường và tinh bột từ lá về trái. Thiếu kali, cơm không tích đủ đường, không chuyển màu vàng được nên nhạt và sượng. Canxi lại giúp thành tế bào của múi chắc khỏe; thiếu canxi, tế bào dễ vỡ, hư hỏng, sinh ra những mảng cháy nâu trên múi. Bo đi kèm canxi, giúp canxi di chuyển vào trái tốt hơn.

2. Dư nước vào giai đoạn chín

Sát ngày thu hoạch mà gặp mưa lớn hoặc bà con tưới quá tay, cây hút nước nhiều làm cơm bị ngậm nước, gây ra hiện tượng cơm nhão, sượng hoặc cháy múi. Đất bị úng còn làm rễ tơ thối, cây hút dinh dưỡng kém đúng lúc trái cần nhất. Vườn trũng, mương rãnh kém là nơi bị nặng nhất mỗi mùa mưa.

3. Cạnh tranh dinh dưỡng do cây đi đọt

Khi trái đang lớn mà cây lại ra đọt non, chất dinh dưỡng sẽ bị dồn hết nuôi lá, bỏ mặc trái khiến cơm không phát triển đều, dẫn đến sượng. Đợt đọt bung càng mạnh vào giai đoạn trái tích cơm, tỷ lệ trái sượng càng cao, sầu riêng bị cháy múi cũng nhiều hơn. Nguyên nhân thường thấy là bón đạm muộn, mưa nhiều kích đọt, hoặc cây đã quá yếu sau mùa trước nhưng vẫn ôm nhiều trái.

Những yếu tố “phụ” bà con cũng nên để ý

• Hái trái non: trái chưa đủ tuổi thì dù xử lý thế nào cơm cũng khó chín đều. Đây là chuyện hay gặp khi chạy theo giá đầu mùa.
• Cây ôm quá nhiều trái: cây yếu mà để trái dày, dinh dưỡng chia mỏng nên trái nào cũng thiếu.
• Thời tiết thất thường: nắng nóng gắt rồi mưa dầm đột ngột làm cây sốc, rối loạn hút nước.
• Rễ yếu, bệnh rễ: rễ bị nấm, tuyến trùng thì cây không lấy được kali, canxi dù bà con có bón đủ.

Bảng nhận biết và hướng xử lý nhanh

Cách khắc phục sầu riêng bị cháy múi “nhanh – gọn – lẹ”

Để trái sầu riêng vàng ươm, cơm mịn, bà con cần nhớ bộ quy tắc vàng này.

Quản lý nước chặt chẽ

Khoảng 15–20 ngày trước khi thu hoạch, hãy giảm lượng nước tưới từ từ, không cắt nước đột ngột làm cây sốc. Nếu có mưa, phải tìm cách thoát nước thật nhanh, không để vườn bị úng. Vườn nào chưa có hệ thống mương tốt thì nên tranh thủ làm lại sau vụ; bà con tham khảo bài bí kíp đào mương, xẻ rãnh cho vườn sầu riêng. Một số nhà vườn còn dùng bạt phủ gốc để hạn chế nước mưa ngấm vào vùng rễ giai đoạn cuối.

Bón phân “đúng điệu”

• Hạn chế tối đa phân có hàm lượng đạm cao khi trái đã lớn.
• Tăng cường Kali Sunfat thay vì Kali Clorua để giúp cơm vàng, ngọt và không bị sượng. Cách dùng kali trắng nuôi trái bà con xem chi tiết ở bài bí kíp cho sầu riêng 10 trái như 1.
• Bổ sung Canxi và Bo để thành tế bào trái chắc khỏe, giảm cháy múi. Canxi nên bổ sung từ sớm, khi trái còn nhỏ, vì càng về sau trái càng khó hấp thu.
• Bón theo đúng khuyến cáo trên bao bì và hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật địa phương, không tự ý tăng liều.

Chặn đọt kịp thời

Nếu thấy cây có dấu hiệu ra đọt non lúc trái đang vào cơm, bà con phải dùng các biện pháp kỹ thuật để “dằn” đọt lại, không cho lá non tranh ăn với trái. Biện pháp cụ thể (phun kali, dùng chế phẩm hạn chế đọt…) nên hỏi cán bộ khuyến nông hoặc đại lý vật tư uy tín, vì mỗi vườn, mỗi giống một khác.

Lịch chăm sóc theo giai đoạn để phòng sầu riêng bị cháy múi

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Bà con chia vụ nuôi trái thành mấy chặng dưới đây để dễ theo dõi:

1. Sau khi đậu trái: giữ ẩm đất ổn định, không để khô hạn rồi tưới ồ ạt. Bổ sung canxi – bo từ sớm. Tỉa bỏ trái méo, trái quá dày để cây tập trung nuôi trái đẹp.
2. Giai đoạn trái lớn nhanh: cân đối đạm – lân – kali, bắt đầu tăng dần kali. Theo dõi đọt non hàng tuần.
3. Giai đoạn trái tích cơm: cắt hẳn đạm cao, ưu tiên kali gốc sunfat. Khơi thông mương rãnh trước mùa mưa.
4. 15–20 ngày trước hái: giảm nước từ từ, chủ động thoát nước khi mưa. Không phun, bón thêm thứ gì kích đọt.
5. Thu hoạch: hái đúng độ già. Bà con xem cách nhận biết ở bài cách nhận biết sầu riêng đã già, đủ tuổi thu hoạch.

Sau thu hoạch, đừng quên phục hồi cây: bón phân hữu cơ, tỉa cành, chăm bộ rễ. Cây khỏe thì vụ sau mới nuôi trái đều được.

Kinh nghiệm thực tế từ nhà vườn

Nhiều bà con chia sẻ với Gặt rằng năm nào mưa trái mùa đúng lúc trái sắp hái thì tỷ lệ sượng tăng hẳn, còn năm khô ráo thì cơm đẹp đều. Điều đó cho thấy nước là yếu tố bà con cần kiểm soát hàng đầu. Những vườn có mương sâu, lên líp cao thường ít bị hơn hẳn vườn trồng bằng.

Một kinh nghiệm khác là ghi chép lại: cây nào năm trước bị sượng, cháy múi thì đánh dấu, năm sau chăm kỹ hơn, kiểm tra rễ, bón bổ sung sớm. Chuyện nhỏ nhưng giúp bà con biết vườn mình “yếu” ở đâu.

Lời kết từ Gặt

Làm sầu riêng là một nghệ thuật, và người nông dân chính là nghệ sĩ. Sầu riêng bị cháy múi hay sượng cơm không đáng sợ nếu bà con hiểu được cái “tính nết” của cây. Chỉ cần điều chỉnh lượng nước và phân bón hợp lý theo từng giai đoạn, chắc chắn trái sầu của bà con sẽ đạt chất lượng loại 1, bán được giá cao.

Chúc bà con một mùa sầu riêng “cơm vàng hạt lép”, trúng mùa trúng giá!

Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.