Phòng trị sâu đục trái sầu riêng: Đừng để “dã tràng xe cát” sát ngày thu hoạch!

Chào bà con mình nhé, tui là Gặt đây!

Hôm nay tui muốn ngồi lại tỉ tê với bà con một chuyện “đau lòng” mà vườn sầu riêng nào cũng dễ dính phải. Đó là cái cảnh cây trái lủng lẳng, cơm vàng hạt lép chờ ngày thương lái tới cân, mà đùng một cái… sâu đục trái sầu riêng nó ghé thăm. Đúng thiệt là “dã tràng xe cát”, công sức cả năm đổ sông đổ biển hết trơn.

Bà con nhớ, sầu riêng từ lúc xổ nhụy tới lúc cắt trái kéo dài mấy tháng trời. Trong suốt khoảng đó, mình đã tốn bao nhiêu phân, bao nhiêu nước, bao nhiêu đêm thức canh. Chỉ cần vài con sâu chui vô trái là trái đó coi như bỏ, thương lái lựa ra liền. Dưới đây là những kinh nghiệm tui đúc kết được để giúp bà con giữ trọn “túi tiền” của mình nhé.

1. Tại sao nói sâu đục trái sầu riêng là “kẻ trộm” giấu mặt?

Con sâu đục trái (Conogethes punctiferalis) này nó khôn lắm bà con. Con trưởng thành là một loài bướm nhỏ, cánh màu vàng cam có nhiều chấm đen, ban ngày núp dưới tán lá, chiều tối mới bay ra. Nó thường đẻ trứng ở những chỗ khuất như cuống trái hoặc khe hở giữa hai trái nằm sát nhau, chỗ mà mắt mình khó ngó tới mà thuốc phun cũng khó lọt vô.

• Lúc nhỏ: Sâu non mới nở chỉ cạp nhẹ ngoài vỏ, quanh gai trái, bà con khó thấy lắm.
• Lúc lớn: Nó đục thẳng vào trong, ăn tới phần cơm và hạt. Nó thải phân ra ngoài ngay lỗ đục, gặp mưa là nước thấm vô, gây thối trái cực kỳ nhanh.
• Hậu quả kéo theo: Lỗ đục là “cửa ngõ” cho nấm bệnh xâm nhập. Trái bị đục dễ thối, dễ rụng sớm, nếu còn trên cây thì cơm cũng hư một khoang hoặc nhiều khoang.

Cái nguy nhất là sâu nằm bên trong trái. Nhìn ngoài vỏ có khi chỉ thấy một chấm nhỏ, vậy mà bổ ra thì cả múi đã bị ăn. Vì vậy bà con đừng đợi thấy trái hư mới lo, khi đó là mình thua nó mấy bước rồi.

2. Cách nhận biết sâu đục trái sầu riêng tấn công

Bà con đi thăm vườn thì để ý mấy dấu hiệu dưới đây. Thấy một trong mấy dấu hiệu này là phải tính chuyện xử lý liền:

Tui hay dặn bà con: đi vườn thì mang theo cây đèn pin nhỏ, rọi vô mấy chỗ trái nằm sát nhau, dưới cuống. Chỗ nào có phân sâu là chỗ đó có “khách lạ”. Còn nếu trái rụng nhiều mà không thấy lỗ đục, bà con xem thêm bài khắc phục rụng trái sầu riêng mùa mưa để tìm đúng nguyên nhân.

3. Thời điểm sâu đục trái sầu riêng gây hại mạnh nhất

Theo kinh nghiệm của nhiều nhà vườn, sâu bắt đầu xuất hiện từ khi trái còn nhỏ và gây hại nặng nhất từ giai đoạn trái bằng quả trứng gà trở đi, kéo dài tới gần ngày thu hoạch. Trái càng lớn, vỏ càng nhiều kẽ, trái càng chen nhau thì sâu càng có chỗ trú.

Mùa mưa, trời âm u, ẩm độ cao cũng là lúc sâu và bệnh thối trái “bắt tay” nhau. Sâu đục lỗ trước, nước mưa và nấm theo vào sau. Vì vậy những vườn rậm rạp, tán dày, ít ánh nắng thường bị nặng hơn vườn thông thoáng.

4. Phòng sâu đục trái sầu riêng: “phòng bệnh hơn chữa bệnh”

Muốn vườn sạch sâu đục trái sầu riêng thì đừng đợi thấy lỗ mới trị, lúc đó là mình thua nó một bước rồi. Bà con chú ý mấy chiêu này:

Tỉa trái thông minh

Đừng để trái mọc chùm quá dày. Khi trái chạm vào nhau, đó chính là “nhà” cho sâu trú ngụ. Hãy tỉa bớt để trái thoáng, dễ phun thuốc. Trái méo, trái nhỏ, trái nằm kẹt nên bỏ sớm để dồn dinh dưỡng cho trái đẹp. Việc này nên làm ngay từ khâu đầu, bà con tham khảo thêm cách tỉa bông sầu riêng để số trái trên cành vừa sức cây.

Thăm vườn thường xuyên

Đặc biệt là từ giai đoạn trái bằng quả trứng gà trở đi. Thấy có dấu phân li ti hay nhựa ứa ra ở vỏ trái là phải “xử” ngay. Bà con nên chia vườn thành từng khu, mỗi lần đi kiểm tra một vòng, ghi lại cây nào có sâu để lần sau xem kỹ hơn.

Bao trái

Nếu có điều kiện và nhân công, việc bao trái bằng túi lưới chuyên dụng là cách an toàn nhất, vừa sạch sâu vừa đẹp vỏ. Trước khi bao, bà con kiểm tra trái sạch sâu, không có trứng, rồi mới trùm túi. Túi phải thoáng, không đọng nước để tránh thối trái.

Vệ sinh vườn và tạo tán thoáng

Cắt bỏ cành sâu bệnh, cành vượt che khuất trái, dọn sạch trái rụng dưới gốc. Vườn thông thoáng thì nắng rọi vô được, bướm ít chỗ núp, thuốc phun cũng dễ trúng mục tiêu hơn.

Giữ thiên địch trong vườn

Kiến vàng, nhện, ong ký sinh là những “đồng minh” ăn trứng và sâu non. Bà con hạn chế phun thuốc hóa học phổ rộng tràn lan, vì phun nhiều quá là giết luôn mấy “người bạn” này, sâu lại bùng mạnh hơn.

5. Trị sâu đục trái sầu riêng sao cho “đúng bài”?

Nếu lỡ thấy dấu hiệu sâu tấn công, bà con cần ra tay dứt khoát nhưng phải khéo:

• Ưu tiên thuốc sinh học: Vì sắp đến ngày hái, dùng thuốc hóa học nặng đô dễ để lại dư lượng, lái chê mà mình ăn cũng không an tâm. Bà con tìm các dòng thuốc có hoạt chất như Abamectin hoặc Bacillus thuringiensis (Bt). Liều lượng thì đọc kỹ nhãn trên bao bì, làm đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và cán bộ bảo vệ thực vật địa phương.
• Kỹ thuật phun: Phun tập trung vào các hốc trái, kẽ trái và cuống trái. Nên phun vào buổi chiều mát khi sâu hoạt động mạnh.
• Tôn trọng thời gian cách ly: Mỗi loại thuốc đều ghi số ngày cách ly trên nhãn. Gần ngày cắt thì tính ngược lại, đừng phun sát quá. Đây cũng là điều kiện bắt buộc nếu bà con muốn bán cho đầu mối làm hàng xuất khẩu.
• Tiêu hủy: Trái nào bị sâu nặng quá, bà con chịu khó hái bỏ, đem ra xa vườn tiêu hủy hoặc chôn lấp, đừng để dưới gốc làm mầm mống cho lứa sau.

Thêm một điều nữa: đừng xài hoài một loại thuốc. Sâu dễ quen thuốc, phun mấy lần sau thấy không ăn thua. Bà con nên luân phiên các nhóm hoạt chất khác nhau theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật.

6. Lịch chăm sóc gợi ý để giữ trái sạch sâu

Khi trái đã gần đủ ngày, bà con xem lại cách nhận biết sầu riêng già để cắt đúng lúc, tránh để trái trên cây lâu thêm, vừa dễ bị sâu vừa dễ rụng. Muốn biết thêm về đặc điểm cây sầu riêng, bà con có thể đọc bài Sầu riêng trên Wikipedia tiếng Việt.

7. Những sai lầm khi phòng sâu đục trái sầu riêng

• Đợi thấy trái thối mới phun: Lúc đó sâu đã nằm sâu trong cơm, thuốc phun ngoài vỏ không tới được.
• Phun xịt tràn lan lên lá: Sâu nằm ở trái, không phải ở lá. Phun lên lá là tốn thuốc mà không trúng chỗ.
• Để trái chùm dày vì tiếc: Giữ nhiều trái mà trái nào cũng bị sâu thì còn lỗ hơn tỉa bớt.
• Bỏ trái hư dưới gốc: Sâu trong trái hư hóa nhộng, nở thành bướm, rồi lại đẻ trứng lên lứa trái mới.

Lời kết

Làm sầu riêng cực khổ trăm bề, đừng để mấy con sâu nhỏ xíu làm mình mất tết bà con ơi. Chỉ cần chịu khó thăm vườn, tỉa trái thoáng và xịt thuốc đúng lúc, đúng chỗ là bảo đảm sầu riêng tròn trịa, bán được giá cao ngay. Sau khi cắt, bà con nhớ bảo quản sầu riêng cho đúng để giữ trọn chất lượng tới tay người mua. Chúc bà con mình vụ này trúng lớn, tiền vô như nước nhé!

Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.