Cách Xử Lý Nấm Hồng Dại Gây Hại Trên Cây Cao Su Vào Mùa Mưa

Chào bà con nông dân! Gặt đây, người đồng hành cùng bà con trên những cánh rừng cao su.

Mùa mưa đến là niềm vui vì cây có nước, nhưng cũng là nỗi lo của không ít nhà vườn khi bệnh nấm hồng cao su (bà con hay gọi là nấm phấn hồng) bắt đầu “tấn công” dữ dội. Bệnh này nếu không xử lý kịp thời thì nhẹ là mất mủ, nặng là khô cành, chết ngọn, thiệt hại kinh tế rất lớn. Có vườn chỉ vài tuần mưa dầm, đi thăm lại đã thấy cả loạt cành trên tán héo rũ, lá vàng treo lủng lẳng mà không biết vì sao.

Hôm nay Gặt chia sẻ với bà con cách nhận diện sớm, hiểu vì sao bệnh nặng vào mùa mưa và quy trình xử lý nấm hồng cao su từng bước, làm được ngay ở vườn nhà.

Bệnh nấm hồng cao su là gì?

Nấm hồng là bệnh hại thân, cành phổ biến trên cây cao su ở các vùng mưa nhiều như Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Bắc Trung Bộ. Tác nhân là nấm Erythricium salmonicolor (tên cũ là Corticium salmonicolor). Nấm không chỉ hại cao su mà còn gặp trên cà phê, ca cao, cây ăn trái, nên vườn trồng xen cũng cần để ý.

Điểm nguy hiểm của bệnh nấm hồng cao su là nó đánh vào phần vỏ – nơi chứa hệ ống mủ – và phần cành mang tán lá. Vỏ bị hỏng thì mủ chảy ra ngoài, đông lại thành vệt đen, cây mất sức. Cành bị nấm bao kín một vòng thì nước và dinh dưỡng không lên được, toàn bộ phần phía trên chết khô. Cây non 2–6 tuổi, đang khép tán, thường bị nặng nhất vì tán rậm, ẩm và vỏ còn mỏng.

Cách nhận biết bệnh nấm hồng trên cây cao su

Bà con đi thăm vườn cần chú ý các dấu hiệu sau, đặc biệt ở những vị trí chạc ba, chạc tư của cây – nơi nước mưa đọng lâu và ít nắng chiếu tới:

• Giai đoạn đầu: Xuất hiện những sợi nấm màu trắng mỏng như tơ, bò quanh vỏ cây, nhìn giống mạng nhện. Giai đoạn này dễ bị bỏ qua nhất nhưng lại là lúc xử lý hiệu quả nhất.
• Giai đoạn nặng: Lớp nấm chuyển sang màu hồng nhạt, nhìn như phấn hồng bám vào. Vỏ cây bắt đầu nứt ra, chảy mủ, phần gỗ bên trong thâm đen.
• Giai đoạn cuối: Lớp nấm có thể đổi sang màu trắng xám hoặc nổi các chấm nhỏ màu cam đỏ ở phía mặt dưới cành. Lá phía trên vết bệnh vàng, héo và rụng dần; lá khô thường còn treo trên cành một thời gian.
• Hậu quả: Nếu không chữa, cành đó chết khô hoàn toàn. Bệnh ở thân chính có thể làm gãy ngọn, cây phải nuôi lại tán nhiều năm.

Mẹo nhỏ: khi đi vườn, bà con nhìn lên tán trước. Cành nào lá vàng, héo bất thường giữa mùa mưa thì lần theo cành xuống phía dưới, thường sẽ thấy vết phấn hồng ở chạc cành.

Phân biệt nấm hồng với các bệnh dễ nhầm

Vì sao mùa mưa nấm hồng cao su lại nặng?

Nấm hồng cực kỳ ưa độ ẩm cao. Trong mùa mưa, không khí ẩm thấp, thiếu ánh nắng là điều kiện “vàng” để bào tử nấm phát tán theo gió và nước mưa, lây từ cây này sang cây khác rất nhanh. Vài yếu tố làm bệnh bùng mạnh hơn:

• Mưa dầm nhiều ngày liền: vỏ cây ướt liên tục, nấm có đủ thời gian nảy mầm và ăn sâu vào vỏ.
• Vườn rậm, nhiều cỏ dại: độ ẩm dưới tán luôn cao, gió không lưu thông, nắng không xuống được.
• Trồng dày, không tỉa cành: các tán đan vào nhau tạo thành “nhà kính” ẩm cho nấm sống.
• Còn nguồn bệnh trong vườn: cành khô bị nấm để lại trên cây hay dưới đất là nơi bào tử tiếp tục phát tán mùa sau.
• Cây yếu do thiếu dinh dưỡng: vỏ mỏng, sức đề kháng kém, nấm dễ xâm nhập.

Quy trình xử lý nấm hồng cao su “chuẩn chỉnh”

Bước 1: Vệ sinh vườn, tỉa cành cho thông thoáng

Bà con nên tỉa cành, tạo tán cho vườn thông thoáng. Vườn càng bí bách, rậm rạp thì nấm càng dễ sống. Phát sạch cỏ dại, dây leo quanh gốc và giữa hàng để gió lùa được.

Những cành đã chết khô do nấm hồng thì nên cắt bỏ, cắt lùi xuống dưới vết bệnh một đoạn để chắc chắn bỏ hết phần vỏ nhiễm nấm. Cành cắt xong mang ra khỏi vườn tiêu hủy, tránh để mầm bệnh lây lan. Vết cắt to nên quét một lớp thuốc gốc đồng hoặc keo liền vết thương để nấm không vào lại. Dao, kéo dùng xong nên lau sạch trước khi sang cây khác.

Bước 2: Dùng thuốc đặc trị đúng cách

Khi phát hiện vết bệnh còn mới, bà con cần can thiệp ngay bằng thuốc bảo vệ thực vật.

• Hoạt chất nên dùng: ưu tiên các loại thuốc chứa Validamycin, Hexaconazole hoặc các gốc đồng. Bà con chọn thuốc có đăng ký cho cây cao su, xem kỹ nhãn trước khi mua.
• Cách làm: Pha thuốc theo đúng liều lượng hướng dẫn trên bao bì. Dùng bình xịt phun kỹ vào vị trí vết bệnh và vùng vỏ xung quanh, phun cả các cây kế bên vì bào tử có thể đã bám sang.
• Vết bệnh nặng: dùng bàn chải sắt cạo nhẹ lớp vỏ chết, lớp phấn hồng rồi quét trực tiếp thuốc lên đó cho thuốc ngấm vào vỏ.
• Thời điểm phun: chọn lúc tạnh mưa, vỏ cây ráo, tốt nhất là sáng sớm hoặc chiều mát. Phun xong gặp mưa ngay thì thuốc bị rửa trôi, phải phun lại.

Bà con nhớ mang đồ bảo hộ khi phun, không phun ngược gió, và tuân thủ thời gian cách ly ghi trên nhãn. Nếu muốn tìm hiểu thêm về hướng giảm thuốc hóa học, có thể tham khảo danh mục thuốc trừ sâu sinh học an toàn và tiêu chuẩn phân bón, thuốc BVTV được phép dùng trong trồng trọt hữu cơ.

Bước 3: Chăm sóc sau điều trị

Sau khi phun thuốc, cần theo dõi sát khoảng 7–10 ngày. Nếu thấy vết bệnh khô lại, không còn lớp phấn hồng mới là đã ổn. Nếu vết bệnh vẫn lan, bà con xử lý lại lần hai.

Đồng thời, nên bổ sung phân bón lá hoặc phân vi lượng để cây nhanh hồi phục sức đề kháng. Bón phân cân đối theo tuổi cây, đừng bón quá nhiều đạm vào giữa mùa mưa vì cây ra nhiều lá non, tán càng rậm, càng dễ bệnh.

Lịch phòng nấm hồng cao su theo mùa

Phòng bệnh lúc nào cũng tốt hơn chữa bệnh. Bà con có thể tham khảo lịch làm việc dưới đây và điều chỉnh theo thời tiết từng vùng:

Những sai lầm bà con hay mắc

• Đợi lá vàng mới xử lý: lúc này nấm đã bao kín cành, phun thuốc chỉ cứu được phần dưới.
• Cắt cành bệnh rồi vứt tại chỗ: bào tử vẫn sống và phát tán sang cây khác ngay mùa đó.
• Tự tăng liều thuốc “cho chắc”: vừa tốn tiền, vừa có thể làm hại vỏ, không giúp diệt nấm tốt hơn.
• Chỉ phun cây bệnh: nên phun cả các cây quanh đó vì có thể đã nhiễm mà chưa lộ dấu hiệu.

Với những vườn trồng xen cà phê, tiêu với cao su, bà con lưu ý nấm hồng cũng hại các cây này. Tham khảo thêm kỹ thuật trồng tiêu trụ sống bền vững và các bài khác trong chuyên mục cà phê, tiêu và cây công nghiệp để chăm cả vườn đồng bộ.

Bà con nên thăm vườn thường xuyên vào mùa mưa, hễ thấy dấu hiệu “lấm tấm hồng” là phải xử lý ngay. Chúc bà con một mùa thu hoạch mủ bội thu và vườn cây luôn khỏe mạnh!

Gặt – Bạn đồng hành cùng nhà nông.